Elke zomer herinnert een wolk die duizenden kilometers vanuit Afrika is komen aanwaaien ons eraan dat er krachten zijn die buiten onze macht liggen. De verstandige reactie, zowel persoonlijk als professioneel, is niet om ze te negeren of verlamd te raken: het is om je aan te passen
SANTO DOMINGO. – Er schuilt iets bijna poëtisch, en tegelijkertijd verontrustends, in het feit dat 's werelds grootste woestijn ons elk jaar onverwacht bezoekt, allergieën daargelaten.
Saharastof, die massa microscopische deeltjes die door windstromen de Atlantische Oceaan oversteekt, bereikt het Caribisch gebied tussen mei en september met een regelmaat die niet langer verrassend is, maar wel aandacht verdient.
Wat ooit een meteorologische curiositeit van twee of drie dagen was, is uitgegroeid tot een fenomeen dat wekenlang aanhoudt, de hemel boven het land bedekt met een okerkleurige waas en een heroverweging van dagelijkse routines, werk en gezondheid noodzakelijk maakt.
De vraag is niet óf het eraan komt, maar hoe goed we erop voorbereid zijn.
Wat de geneeskunde zegt: eerst de longen
De Dominicaanse Vereniging voor Longziekten en Thoracale Chirurgie heeft begin juni een waarschuwing aan het grote publiek uitgegeven. De voorzitter, dr. Maribel Jorge, waarschuwde in een verklaring dat "de aanwezigheid van Saharastof boven Dominicaans grondgebied een veelvoorkomend natuurlijk verschijnsel is tijdens de warmere maanden, maar de gevolgen ervan voor de ademhalingsgezondheid mogen niet worden onderschat.".
De specialist legde uit dat tijdens deze episodes neusirritatie, verstopping, aanhoudende hoest, brandende ogen, keelpijn en ademhalingsproblemen kunnen optreden. Ze waarschuwde dat de aandoening bij patiënten met astma, allergieën, chronische obstructieve longziekte (COPD), longfibrose en allergische rhinitis snel kan verergeren.
De aanbevelingen van de Longvereniging zijn specifiek: beperk de blootstelling aan de buitenlucht op dagen met hogere fijnstofconcentraties, houd deuren en ramen gesloten, vermijd intensieve lichamelijke activiteit in de buitenlucht, bescherm uw ogen, drink voldoende water en maak oppervlakken schoon met vochtige doeken om te voorkomen dat stof weer in de omgeving terechtkomt.
Voor mensen met reeds bestaande ademhalingsproblemen benadrukte dr. Jorge het belang van het niet stoppen met regelmatig gebruikte medicijnen en het altijd bij de hand houden van voorgeschreven inhalatoren. Bij kortademigheid, piepende ademhaling, koorts of pijn op de borst wordt aangeraden direct medische hulp in te roepen.
De boodschap die het standpunt van de longartsenvereniging samenvat, wordt door dr. Jorge zelf verwoord in een zin die zowel op gezondheid als op het bedrijfsleven van toepassing is: "Sahara-stof moet geen paniek veroorzaken, maar juist bewustwording en preventie.".
Een metafoor voor iets wat we niet kunnen stoppen
De Sahara brengt ons elk jaar in juni een belangrijke les, die verder gaat dan neussprays en mondkapjes: het leven confronteert ons periodiek met omstandigheden waar we niet voor kiezen, die zonder toestemming komen en langer duren dan we zouden willen.
Een familiecrisis die toeslaat op het hoogtepunt van iemands carrière. Een ziekte die opduikt terwijl de plannen al klaar lagen. Een relatie die langzaam verslechtert, als een mist die de horizon verduistert. Niemand plant zulke wolken. Maar onze reactie wanneer ze zich aandienen, bepaalt wie we zijn en waar we naartoe gaan.
De verleiding is groot om weg te rennen, alle ramen open te zetten, de situatie te forceren, in paniek te reageren. Longartsen doen precies het tegenovergestelde: ze adviseren de ramen te sluiten, onnodige blootstelling te beperken en volgens protocol te handelen, niet te improviseren. Bewustzijn vóór angst. Voorkomen is beter dan genezen.
In het persoonlijke leven betekent dit dat je moet vaststellen welke stressvolle situaties structureel zijn – dat wil zeggen, situaties die elk seizoen terugkeren – en dat je veerkracht moet opbouwen voordat ze zich voordoen. Niet omdat het mogelijk is ze te elimineren, maar omdat het verschil tussen iemand die instort en iemand die er gewoon doorheen komt, bijna altijd schuilt in de gewoonten die in een rustige omgeving zijn aangeleerd.
Het bedrijf ademt ook nog
Diezelfde parallel geldt evenzeer voor de zakenwereld. Elke organisatie krijgt te maken met haar eigen Saharastofwolken: ongunstige economische cycli, onverwachte wetswijzigingen, technologische disrupties die de horizon van gevestigde bedrijfsmodellen vertroebelen en concurrentie die uit onverwachte hoeken opduikt. Niemand nodigt ze uit. Maar ze komen allemaal.
Een bedrijf dat geen noodplan heeft voor de magere maanden – wanneer de liquiditeit opdroogt, belangrijk talent vertrekt en de markt krimpt – is het bedrijf dat op het slechtst mogelijke moment moet improviseren. En improviseren onder druk levert zelden goede resultaten op.
Het concept van structureel welzijn is gebaseerd op een eenvoudige premisse: de gezondheid van een organisatie, net als de gezondheid van een persoon, wordt niet opgebouwd in tijden van crisis. Ze wordt opgebouwd tijdens perioden van relatieve rust, met duidelijke protocollen, voldoende reserves en teams die getraind zijn om essentiële functies te blijven uitvoeren, zelfs wanneer externe omstandigheden het zicht belemmeren.
Net zoals een astmapatiënt zijn langdurige medicatie niet stopzet vanwege het stof, laat een goed geleid bedrijf zijn controleprocessen, investeringen in menselijk kapitaal of financiële discipline niet varen wanneer de omstandigheden uitdagend worden. Dat zou precies het tegenovergestelde zijn van wat de situatie vereist.
Leven met het fenomeen
Saharastof is geen uitzondering. Het maakt deel uit van de natuurlijke cyclus, en deze normalisering is verre van berusting, maar juist de eerste stap naar een verstandige reactie. Weten dat het tussen mei en september zal arriveren, stelt ons in staat onze huizen voor te bereiden, onze trainingsroutines aan te passen, onze medicijnen van tevoren te controleren en onze huid te hydrateren voordat de eerste symptomen zich voordoen.
Op zakelijk niveau houdt dit in dat men de "rustige maanden" van de sector waarin men actief is in kaart brengt, wanneer de cashflow krap is, de vraag laag is en de betalingstermijnen zich ophopen, en dat men van tevoren protocollen opstelt, in plaats van tijdens de crisis.
De Saharawoestijn ligt op meer dan 8.000 kilometer van Santo Domingo. En toch herinnert ze ons er elk jaar weer aan dat we deel uitmaken van een groter, onderling verbonden systeem, waarin de krachten die we niet beheersen, ook de krachten zijn die, mits goed beheerd, tot meststof kunnen dienen.
De vraag is altijd: wat doen we met wat op ons pad komt?.
Aanbevolen lectuur:
