Geluidsoverlast is een onzichtbare vorm van vervuiling die geen sporen achterlaat en zelden wordt gemeld, maar die langzaam de manier verandert waarop we slapen, denken, reageren en samenleven
SANTO DOMINGO – In de Dominicaanse Republiek, een land doordrenkt van geluid, is lawaai zozeer onderdeel van het dagelijks leven dat we het nauwelijks opmerken. Claxons, motoren zonder uitlaatdempers, buurtwinkels, de reclamebus, muziek die 's ochtends vroeg al uit de luidsprekers schalt, bouwwerkzaamheden, de buurman op de vijfde verdieping die met iemand op straat praat…
De bewoners zijn er zo aan gewend dat ze het "niet eens meer horen". En die normalisering is nu juist het probleem.
Culturele diagnose, gezondheidsprobleem
In een wetenschappelijk artikel gepubliceerd door de UAPA-universiteit waarschuwt de Dominicaanse psychologe Frances Roulet dat geluidsoverlast de meest onderzochte vorm van vervuiling is vanuit psychologisch perspectief, juist omdat de effecten ervan op gedrag en geestelijke gezondheid duidelijker zijn dan die van andere luchtverontreinigende stoffen.
Hij beweerde tevens dat geluidsoverlast in de Dominicaanse Republiek een directe invloed heeft op de levenskwaliteit, schadelijke gevolgen heeft voor het menselijk gedrag en ernstige psychologische, medische en sociale problemen veroorzaakt.
Klinisch psycholoog Rafael Román van het Calma Alma Center legde aan lokale media uit dat blootstelling aan lawaai stemmingsstoornissen veroorzaakt, waarbij angst een van de eerste effecten is.
De Wereld Medische Associatie wijst er echter op dat lawaai mensen op verschillende manieren beïnvloedt: de effecten ervan houden verband met het autonome zenuwstelsel, de psyche, de gesproken communicatie, de slaap en de prestaties, en dat, aangezien lawaai een stressfactor is, een grotere belasting leidt tot een hoger energieverbruik en meer slijtage.
En als we het over specifieke symptomen hebben, wijst de Wereldgezondheidsorganisatie erop dat nachtelijk lawaai de kwaliteit van de nachtrust vermindert en kan leiden tot vermoeidheid, verminderde prestaties en gezondheidsproblemen op de lange termijn.
De WHO stelt ook dat langdurige blootstelling gepaard gaat met prikkelbaarheid, angst, psychische stress en een verminderd welzijn.
Een studie in de koloniale stad
Het meest verontrustende is echter niet het geluid dat ons stoort, maar het geluid dat ons niet langer stoort. De hersenen leren vertrouwde geluiden te negeren, maar de schade blijft: de stemming wordt beïnvloed, prikkelbaarheid en nervositeit nemen toe, zelfs als de persoon zich daar niet van bewust is. Met andere woorden, we passen ons aan iets aan dat ons schaadt, zonder dat we het beseffen.
Gezien deze situatie voert de Autonome Universiteit van Santo Domingo sinds begin 2025 een baanbrekend onderzoek uit naar geluidsoverlast in de koloniale zone. Dit onderzoek wordt geleid door architect Héctor Castillo, PhD, van de Faculteit Ingenieurswetenschappen en Architectuur, en meet de geluidsniveaus die door het autoverkeer worden gegenereerd. Uit het onderzoek blijkt dat deze op verschillende punten de door de Wereldgezondheidsorganisatie aanbevolen limieten al overschrijden.
Het onderzoek is nog gaande. De resultaten, wanneer ze gepubliceerd worden, zullen concrete cijfers geven aan wat veel Dominicanen voelen zonder echt te weten waarom.
In de stad en thuis: oplossingen
Het probleem heeft culturele en wettelijke wortels die verder reiken dan één enkel gebouw, maar architectonisch ontwerp kan concrete oplossingen bieden.
Experts adviseren om akoestisch comfort al in de ontwerpfase te integreren: ruimtes strategisch oriënteren, rustplekken uit de buurt van geluidsbronnen plaatsen, isolatiematerialen in wanden en plafonds verwerken en aanvullende akoestische oplossingen toevoegen. Niet als luxe, maar als een criterium voor leefbaarheid.
De architecten Beatriz Garzón en Isabel Juárez, onderzoekers bij de Argentijnse Nationale Raad voor Wetenschappelijk en Technisch Onderzoek (CONICET) en directeuren van de Sustainable and Healthy Habitat Group, hebben jarenlang de effecten van stedelijk lawaai op woningen gemeten en concrete voorstellen gedaan.
Garzón betoogt dat het creëren en bewonen van een leefomgeving met akoestisch comfort een collectief recht en een collectieve plicht is, en dat geluidsoverlast de milieukwaliteit, leefbaarheid, gezondheid en productiviteit van de inwoners van elke stad direct aantast.
Wat betreft oplossingen, wijst zijn team op stedelijke begroeiing als het belangrijkste middel op stadsniveau: om geluidsoverlast door begroeiing te verminderen, moeten barrières van minstens 20 meter breed en 14 meter hoog worden gebruikt, bestaande uit heterogene, bossige, breedbladige, dichte en groenblijvende bomen met dikke stammen, en geplaatst nabij de bron van de geluidsemissie.
Op regelgevend niveau benadrukken ze dat het essentieel is om de criteria met betrekking tot geluidsoverlast te uniformeren, waarbij aanvaardbare geluidsintensiteitsniveaus tussen de 40 en 55 decibel worden gehandhaafd, met beschermde rustperioden en duidelijke sancties voor overtreders.
En gezien de schaal van het gebouw is de diagnose van hun groep duidelijk: hoogbouwwoningen missen akoestisch geconditioneerde ruimtes, met gevolgen voor de fysieke, mentale en emotionele gezondheid van de gebruikers, en voor de uitvoering van activiteiten met een aanzienlijke economische en sociale impact.
De trend die in Europa wordt toegepast, zijn akoestische corridorprojecten langs drukke wegen. Deze projecten combineren geperforeerde panelen met verticale beplanting om geluidsoverlast te verminderen en tegelijkertijd de identiteit van de omgeving te bepalen.
In Hamburg bijvoorbeeld loste een woonwijk naast een spoorlijn het probleem op door gebruik te maken van dubbele gevels en glazen terrassen, zonder daarbij in te boeten aan esthetiek of ventilatie.
Stilte wordt in die zin steeds waardevoller. En niet alleen voor het welzijn: investeren in oplossingen die geluidsoverlast verminderen, verbetert niet alleen de beleving in ruimtes, maar verhoogt ook de waarde van vastgoedprojecten.
En voor een sector die een bouwboom doormaakt, zoals de Dominicaanse Republiek, is dat een argument dat de taal van de markt spreekt.
Aanbevolen lectuur:
