Με ποινές φυλάκισης έως και 10 ετών, άμεση έξωση και κατεδάφιση βελτιώσεων, ο νόμος 74-25 αυστηροποιεί την ποινή εις βάρος όσων εισβάλλουν σε αστικές και αγροτικές ιδιοκτησίες στη Δομινικανή Δημοκρατία όπως ποτέ άλλοτε. Μένει να δούμε αν τα δικαστήρια θα εφαρμόσουν τις νέες διατάξεις με την ίδια αυστηρότητα με την οποία συντάχθηκαν
ΣΑΝΤΟ ΝΤΟΜΙΝΓΚΟ. – Με ποινή φυλάκισης έως και 10 ετών, άμεση έξωση και κατεδάφιση βελτιώσεων, ο νόμος 74-25 αυστηροποιεί την τιμωρία όπως ποτέ άλλοτε εναντίον όσων εισβάλλουν σε αστικές και αγροτικές ιδιοκτησίες στη Δομινικανή Δημοκρατία.
Από τις 3 Αυγούστου, η Δομινικανή Δημοκρατία έχει νέο Ποινικό Κώδικα για πρώτη φορά μετά από 142 χρόνια, και μεταξύ των 73 νομικών στοιχείων που έφερε ο Οργανικός Νόμος Αρ. 74-25, υπάρχει ένα που ο τομέας των ακινήτων ζητούσε εδώ και χρόνια: ένα κεφάλαιο αφιερωμένο, με όνομα και επώνυμο, στην τιμωρία όσων εισβάλλουν και καταλαμβάνουν γη που δεν τους ανήκει.
Ο νόμος, που ψηφίστηκε στις 3 Αυγούστου 2025 και τέθηκε σε ισχύ σταδιακά, την Τρίτη 4 Αυγούστου στην Εθνική Περιφέρεια και την Τετάρτη 5 Αυγούστου στην υπόλοιπη χώρα, αντικαθιστά τον παλιό Ποινικό Κώδικα του 1884.
Σε αυτή την αλλαγή του νομικού αιώνα, οι λεγόμενοι «εισβολείς» πέρασαν από έναν σχεδόν ατιμώρητο πονοκέφαλο στο να αντιμετωπίζουν ποινές που αυξάνονταν έως και δεκαπλάσια.
Τι ορίζει ο νόμος, άρθρο προς άρθρο
Ο νέος κώδικας αφιερώνει ένα ολόκληρο Τμήμα II, «Σχετικά με την Εισβολή και Κατοχή Περιουσίας», σε αυτό το φαινόμενο, κατανεμημένο σε τέσσερα άρθρα:
● Άρθρο269 –Παράνομη είσοδος. Τιμωρεί όποιον εισέρχεται σε περιουσία, αστική ή αγροτική, δημόσια ή ιδιωτική, χωρίς άδεια, με φυλάκιση 2 έως 5 ετών και πρόστιμο από 5 έως 10 κατώτατους μισθούς στο δημόσιο τομέα. Πρόκειται για μια δραστική αλλαγή από τον προηγούμενο κώδικα, ο οποίος τιμωρούσε αυτή τη συμπεριφορά με φυλάκιση μόνο μίας ημέρας έως ενός έτους.
● Άρθρο270 – Εισβολήή Κατοχή.Τιμωρεί όποιον εισβάλλει ή καταλαμβάνει περιουσία άλλου προσώπου με φυλάκιση 2 έως 3 ετών και πρόστιμο από 9 έως 15 κατώτατους μισθούς. Ο νόμος δεν σταματά σε όσους πατούν το πόδι τους στη γη: ισχύει και για όσους «χρηματοδοτούν, υποκινούν, προωθούν ή διατάζουν» την εισβολή, δηλαδή τους διοργανωτές και τους χρηματοδότες πίσω από τις κατασχέσεις γης.
● Άρθρο271 –Επιβαρυντική. Η ποινή αυξάνεται σε φυλάκιση 5 έως 10 ετών και πρόστιμο 10 έως 20 κατώτατων μισθών όταν η εισβολή περιλαμβάνει βία, χρήση ή απειλή όπλου, συμμετοχή δημόσιου λειτουργού, δύο ή περισσότερων δραστών ή κατασκευή βελτιώσεων στην εισβληθείσα γη.
● Άρθρο272 – Απόπειρα. Ακόμα και η απόπειρα εισβολής τιμωρείται όπως αν το έγκλημα είχε τετελεσθεί.
Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία για τους ιδιοκτήτες: άμεση έξωση
Πέρα από τις ποινές φυλάκισης, η αλλαγή που γιορτάζουν περισσότερο οι κατασκευαστές και οι ιδιοκτήτες έγκειται στα ψιλά γράμματα: ο νόμος ορίζει ότι οι ποινές περιλαμβάνουν την μόνιμη έξωση των ενοίκων και την κατάσχεση ή κατεδάφιση των βελτιώσεων που έχουν γίνει, και ότι αυτά τα μέτρα πρέπει να εκτελούνται προσωρινά και χωρίς εγγύηση, ακόμη και αν εκκρεμούν εφέσεις κατά της ποινής.
Για χρόνια, αυτή ακριβώς ήταν η ουσία του ζητήματος: ένα οικόπεδο μπορούσε να παραμείνει κατειλημμένο για μήνες ή και χρόνια, ενώ η νομική διαδικασία προχωρούσε με ρυθμούς χελώνας και η έξωση αραιώνονταν με τις εφέσεις.
Τώρα, τουλάχιστον στα χαρτιά, ο ιδιοκτήτης δεν χρειάζεται να περιμένει την οριστικοποίηση της υπόθεσης για να ανακτήσει τον φυσικό έλεγχο της γης του.
Πότε λήγει η περίοδος της αδικοπραξίας;
Σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύτηκε στο Diario Libre (ενότητα Agora, 28 Μαΐου 2026), ο εισαγγελέας Edwin Cuello υποστήριξε ότι η κατοχή γης θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «συνεχές αυτόφωρο έγκλημα»: με τα λεγόμενά του, «η εισβολή και η παράνομη κατοχή ακινήτων συνιστά, εξ ορισμού, ένα συνεχές αυτόφωρο έγκλημα», καθώς «η κατοχή είναι μια σταθερή εκτελεστική πράξη που συνεχίζεται αδιάλειπτα με την πάροδο του χρόνου».
Εάν το κριτήριο αυτό επικρατούσε στα δικαστήρια, εφόσον ο εισβολέας παραμένει εντός της ιδιοκτησίας, το έγκλημα θα συνέχιζε να διαπράττεται και σήμερα, γεγονός που θα επέτρεπε την άμεση έξωση χωρίς να απαιτείται πρόσθετη δικαστική απόφαση, σε συνδυασμό με τις προθεσμίες για τα κατάφωρα αδικήματα που ορίζονται από το άρθρο 228 του νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
Είναι μια μεμονωμένη θέση, όχι ακόμη μια ενοποιημένη νομολογία, αλλά είναι η οπτική γωνία που θα αποφασίσει, στην πράξη, αν ο νόμος γίνεται αισθητός στους δρόμους ή παραμένει στο κείμενο.
Γιατί αυτά είναι νέα για τα ακίνητα
Οι εισβολές γης, τόσο αστικές όσο και αγροτικές, αποτελούν εδώ και δεκαετίες ένα από τα κύρια εμπόδια για τις επενδύσεις και την ανάπτυξη έργων στη Δομινικανή Δημοκρατία: ατελείωτες διαδικασίες έξωσης, «καταλήψεις» γης που χάνουν την αγοραία αξία τους και κατασκευαστές που αποφεύγουν να αγοράσουν οικόπεδα σε περιοχές με ιστορικό κατοίκησης.
Με τις ποινές να φτάνουν πλέον έως και τα 10 χρόνια φυλάκισης και τις εξώσεις να είναι εκτελεστές χωρίς εγγύηση, το μήνυμα του νέου Ποινικού Κώδικα είναι άμεσο: οι καταλήψεις δεν αποτελούν πλέον ένα στοίχημα χαμηλού κινδύνου.
Το ερώτημα που παραμένει είναι εάν τα δικαστήρια θα εφαρμόσουν αυτή τη νέα νομική αρχιτεκτονική με την ίδια αυστηρότητα με την οποία γράφτηκε.
Προτεινόμενα αναγνώσματα:
