SANTO DOMINGO. – De algenzee, beter bekend als sargassum, vormt een bedreiging die tot 2026 zal aanhouden, nadat deze in 2025 historische niveaus bereikte. Dit leidt tot wetenschappelijke en operationele reacties in de hele Caribische regio.
Gegevens verzameld door het Optical Oceanography Lab van de University of South Florida (USF), dat de macroalgen sinds 2011 monitort met behulp van een satellietbewakingssysteem, bevestigen dat de aanwezigheid van sargassum in 2025 records brak, met meer dan 37 miljoen ton die in de maanden april en mei samen aankwam in de westelijke Atlantische Oceaan, de Caribische Zee en de Golf van Mexico.
Volgens de meest recente gegevens overtrof dit cijfer de schattingen van vorig jaar voor 2024 met 150%.
Hoewel satellietwaarnemingen een afname van de algen in verschillende gebieden van het Caribisch gebied tegen het einde van 2025 lieten zien, met aanzienlijke dalingen in oktober volgens USF-rapporten, behoorden de geaccumuleerde hoeveelheden nog steeds tot de hoogste die voor die maand waren geregistreerd. Wetenschappelijke autoriteiten waarschuwen dan ook dat het fenomeen niet is verdwenen.
2026: Opnieuw een cruciaal jaar
Begin 2026 waarschuwde een gezamenlijk bericht van het Department of Planning and Natural Resources van de Amerikaanse Maagdeneilanden en het USF Optical Oceanography Laboratory dat satellietwaarnemingen uit december 2025 een duidelijke toename van sargassum in de oostelijke Atlantische Oceaan, het Caribisch gebied en de westelijke Atlantische Oceaan lieten zien, waardoor de niveaus meer dan 75% boven het historische gemiddelde voor deze tijd van het jaar lagen.
Deskundigen schatten dat deze trend zich gedurende het grootste deel van 2026 zou kunnen voortzetten, met een grotere kans op aankomsten van de schildpadden, waaronder grotere concentraties op Caribische stranden. Dit suggereert dat het fenomeen niet langer beperkt is tot een "seizoen", maar zich ontwikkelt en continu aanwezig is.
Het rapport van de Universiteit van Zuid-Florida legt uit dat de voorspellingen gebaseerd zijn op satellietbeelden en modellen die simuleren hoe oceaanstromingen bewegen en hoe factoren zoals temperatuur en wind deze beïnvloeden.
Het bulletin "Sargassum Outlook" van januari 2026 van het Optical Oceanography Lab meldt dat ophopingen die in de tropische Atlantische Oceaan worden waargenomen, door seizoensgebonden oppervlaktestromingen richting het Caribisch gebied kunnen bewegen.
Daarnaast heeft de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) in haar analyses van de Grote Atlantische Sargassumgordel aangegeven dat variaties in de zeewateroppervlaktetemperatuur, de lozing van voedingsstoffen door grote rivieren en veranderingen in de oceaanstromingen van invloed zijn op de vorming en het massale transport van deze algen naar het Caribisch gebied.
Volgens deze analyses zijn de kustgebieden die het meest waarschijnlijk getroffen worden, die waar stromingen sargassum vanuit de Atlantische Oceaan naar de Caribische Zee voeren. Met andere woorden, als de waterstroom het zeewier naar bepaalde stranden duwt, is de kans groter dat die gemeenschappen grote hoeveelheden sargassum ontvangen en de gevolgen ervan gedurende een langere periode ondervinden.
Sociaaleconomische en milieugevolgen
De invasie van sargassum heeft tastbare gevolgen op verschillende fronten voor het Caribische toerisme, een economische pijler in landen als de Dominicaanse Republiek. Deze landen worden getroffen door verzadigde stranden, onaangename geuren als gevolg van de ontbinding van de macroalgen en hogere operationele kosten voor zowel hotelhouders als lokale overheden, vanwege de werkzaamheden voor het opruimen en verwijderen van het sargassum.
Eerdere studies hebben aangetoond dat de langdurige aanwezigheid van sargassum de kustgebieden aantast, recreatieve activiteiten beperkt en zelfs de hotelbezetting in belangrijke bestemmingen kan beïnvloeden, terwijl het tegelijkertijd de planning voor het hoogseizoen en het duurzame gebruik van natuurlijke hulpbronnen bemoeilijkt.
Daarnaast staan overheden voor de uitdaging om opruim- en schadebeperkingsoperaties te financieren en te coördineren.
In de Dominicaanse Republiek bijvoorbeeld, zijn initiatieven zoals de nationale milieuoperatie, die in Punta Cana is geactiveerd, erop gericht de verzameling en evaluatie van ecologische en economische effecten te verbeteren en de coördinatie met hotels en autoriteiten te versterken om de massale aanvoer van sargassum naar de stranden van Bávaro en omliggende gebieden in te dammen.
Nationale en regionale reactie
Om deze uitdagingen aan te pakken, hebben de Dominicaanse overheid en wetenschappelijke organisaties initiatieven op het gebied van monitoring, technologie en beheer bevorderd. In 2025 zal het Ministerie van Hoger Onderwijs, Wetenschap en Technologie (MESCyT) 85 miljoen Dominicaanse Republiekse dollar toewijzen aan onderzoek naar sargassum, met als doel niet alleen het fenomeen te begrijpen, maar ook innovatieve oplossingen te bevorderen die de impact ervan verminderen en duurzaam gebruik van het verzamelde materiaal mogelijk maken.
Op 17 februari 2026 presenteerde Fundación Puntacana, samen met het Interuniversitair Netwerk voor Sargassumonderzoek (Sargard), een portfolio van zeven projecten die tot doel hebben het sargassumprobleem om te zetten in kansen voor duurzame ontwikkeling, met de nadruk op circulaire economie, energie, landbouw, voorspellende monitoring en industriële toepassingen.
Het voorstel, ontwikkeld in samenwerking met het Interuniversitair Sargassum Onderzoeksnetwerk (Sargard), brengt de academische wereld, de overheid en internationale samenwerking samen om technologische oplossingen en circulaire economiemodellen te versnellen, in een context waarin de impact op stranden, werkgelegenheid in het toerisme en kustecosystemen steeds duidelijker wordt.
Binnen dit kader fungeert het BIO-S Lab, dat ook wordt ondersteund door het Duitse Biomassaonderzoekscentrum (DBFZ), als een wetenschappelijk platform voor het valideren van processen voor energie-, landbouw- en industrieel gebruik van algen, met als doel de beheerkosten te verlagen en lokale toegevoegde waarde te genereren.
Op gemeenschapsniveau maakt de integratie van technologieën zoals het gebruik van drones voor cartografie en kustbewaking deel uit van een bredere aanpak die datawetenschap, interinstitutionele samenwerking en burgerparticipatie combineert.
Een nieuw normaal
Gezien de prognoses voor 2026 die wijzen op een nieuwe, hevige golf van sargassumoverstromingen, stellen experts en autoriteiten dat de Caribische regio een nieuwe klimatologische en oceanografische normaliteit tegemoet gaat, waarin monitoringstrategieën, milieubeheer en sociaaleconomische aanpassing cruciaal zullen zijn voor het behoud van de economie en de levenskwaliteit in kustgebieden.
De uitdaging van vandaag is om wetenschap te integreren met effectief overheidsbeleid, te innoveren in hergebruiksoplossingen en regionale allianties te versterken om de effecten te verzachten van dit fenomeen dat niet langer een sporadisch verschijnsel is, maar een permanent onderdeel van het Caribische mariene landschap is geworden.
Aanbevolen lectuur:
- Het jaar waarin sargassum records brak en de VN dwong te reageren
- De Dominicaanse Republiek heeft de eerste resolutie over sargassum aangenomen tijdens UNEA-7
- De rechtbank heeft een wijziging van de grenzen van het Jaragua National Park bevolen, en de overheid is in beroep gegaan tegen deze beslissing
- Regionaal project gestart om koeloplossingen te verbeteren
