Aan de vooravond van de evaluatie door de Wereldbank vertoont de Dominicaanse Republiek macro-economische kracht, maar kampt met structurele tekortkomingen op het gebied van onderwijs, vaardigheden en de kwaliteit van banen. Deze tekortkomingen beperken de duurzaamheid van de groei en belemmeren de expansie van de vastgoedmarkt
SANTO DOMINGO – De Dominicaanse Republiek gaat de laatste fase in van het Country Partnership Framework 2022-2026 van de Wereldbank. Na de afronding in juni 2026 volgt het evaluatieproces van de resultaten, de evaluatie van de afronding en de leerpunten, en het ontwerp van een nieuwe landstrategie.
Dit moment vereist meer dan een administratieve sluiting; het vraagt om een structurele analyse die inzicht geeft in de mate waarin de recente economische groei gepaard is gegaan met veranderingen in de fundamenten van de ontwikkeling.
Het macro-economische evenwicht is algemeen bekend: een solide en aanhoudende groei gedurende de periode, met relatieve prijsstabiliteit, dynamiek in het toerisme en weerstand tegen externe schokken.
Het raamwerk van de Alliantie waarschuwde echter zelf dat de uitdaging voor het land niet zozeer lag in de groei zelf, maar in het omzetten van die groei in inclusieve en duurzame ontwikkeling.
Vier jaar later laten de beschikbare indicatoren slechts beperkte vooruitgang zien in de richting van dat doel, met name op het gebied van menselijk kapitaal.
De resultaten van het PISA 2022-programma (Programme for International Student Assessment) van de OESO zijn bijzonder veelzeggend. In wiskunde haalt slechts 8% van de Dominicaanse leerlingen het minimale competentieniveau; in lezen is dat 25% en in natuurwetenschappen 23%. In OESO-landen liggen deze percentages gemiddeld rond de 74% voor lezen en 76% voor natuurwetenschappen.
Het verschil is niet gering, aangezien het betekent dat tussen driekwart en meer dan 90% van de studenten in de Dominicaanse Republiek niet de basisvaardigheden verwerven die nodig zijn om productief in de economie te integreren.
Deze achterstand is niet te wijten aan een probleem met de toegang, maar aan de kwaliteit. Het land heeft de onderwijsdekking uitgebreid en de overheidsuitgaven in de sector verhoogd (4% van het BBP), maar de leerresultaten zijn niet in hetzelfde tempo meegeëvolueerd.
Economisch gezien vertaalt dit zich in een onvoldoende opbouw van effectief menselijk kapitaal, oftewel vaardigheden die de productiviteit verhogen.
Deze beperking wordt versterkt door een discrepantie tussen het onderwijs en de productieve structuur. Gegevens van het Ministerie van Hoger Onderwijs, Wetenschap en Technologie tonen aan dat slechts ongeveer 17% van de universitaire inschrijvingen geconcentreerd is in STEM-richtingen – wetenschap, technologie, ingenieurswetenschappen en wiskunde – terwijl meer dan 80% gericht is op niet-technische carrières, voornamelijk in de administratie, de juridische sector en het onderwijs.
Ook binnen de technische vakgebieden is de schaal beperkt: ongeveer 43.000 studenten in de ingenieurswetenschappen en de industrie, 39.000 in de informatietechnologie en zo'n 3.500 in de fundamentele wetenschappen.
Het gevolg is een aanhoudende discrepantie tussen vraag en aanbod van gekwalificeerde professionals. Dynamische sectoren van de economie ondervinden problemen bij het vinden van technisch personeel, terwijl een aanzienlijk deel van de afgestudeerden werk vindt in laagproductieve banen of buiten hun vakgebied.
Dit is dus geen tekort aan opleiding in kwantitatieve zin, maar eerder een tekort aan relevantie.
Deze kloof is duidelijk zichtbaar op de arbeidsmarkt. Volgens het Nationaal Bureau voor de Statistiek en de Centrale Bank van de Dominicaanse Republiek bedraagt de informele werkgelegenheid ongeveer 55%-60% van de totale werkgelegenheid, met percentages boven de 70% in de lagere inkomensgroepen.
De OESO heeft vastgesteld dat ongeveer 65% van de informele werkers zelfstandig ondernemer is en dat ongeveer 29% loonarbeider is zonder sociale bescherming.
De economische gevolgen zijn direct. Een hoge mate van informaliteit weerspiegelt en versterkt tegelijkertijd een lage productiviteit, onstabiele inkomens en beperkte sociale zekerheid, terwijl het ook de belastinggrondslag beperkt en het vermogen van de staat om breder publiek beleid te financieren belemmert.
In essentie fungeert de arbeidsmarkt als het kanaal waardoor tekorten aan menselijk kapitaal zich vertalen in de algehele economische resultaten. Impact op de vastgoedmarkt
De link met de vastgoedsector is direct, hoewel niet altijd expliciet.
Informaliteiten beperken het vermogen van huishoudens om een inkomen aan te tonen en toegang te krijgen tot bankdiensten of hypotheekfinanciering, waardoor de effectieve vraag naar formele huisvesting afneemt. Tegelijkertijd beperkt de lage kwaliteit van de werkgelegenheid de groei van een middenklasse met een duurzaam koopkrachtniveau, wat op zijn beurt de diepte en verfijning van de markt beperkt.
In deze context vertaalt economische groei zich niet volledig in een betere toegang tot huisvesting of een meer gestructureerde stedelijke ontwikkeling.
Als we de huidige situatie vergelijken met het uitgangspunt van het Partnerschapskader in 2022, is het patroon duidelijk: de economie heeft haar dynamiek behouden, maar de structurele indicatoren voor menselijk kapitaal, onderwijskwaliteit, relevantie van opleidingen en informele arbeid vertonen geen substantiële veranderingen.
Op dit gebied is er geen doorbraak geweest die ons in staat zou stellen te spreken van transformatie.
Vooruitkijkend naar het einde van de cyclus en de evaluatie door de Wereldbank, toont het land duidelijke sterke punten op het gebied van macro-economische stabiliteit en groei, maar loopt het achter op het onderdeel dat de duurzaamheid van die groei op de lange termijn bepaalt.
Menselijk kapitaal blijkt daarmee het belangrijkste spanningspunt te zijn tussen economische prestaties en ontwikkeling.
De gegevens suggereren dat de belangrijkste beperking niet in de groei zelf ligt, maar in de kwaliteit ervan: tot en met juni, en naarmate de cyclus ten einde loopt, worden er geen substantiële veranderingen in de structurele indicatoren verwacht. De uitdaging blijft liggen op het gebied van overheidsbeleid: het verbeteren van leerresultaten, het afstemmen van opleidingen op de behoeften van de productieve sector en het verhogen van de kwaliteit van de werkgelegenheid.
Zonder vooruitgang op deze fronten zal het groeipotentieel van de economie en, bij uitbreiding, van de vastgoedmarkt, blijven worden beperkt door structurele factoren, zoals ook door de Wereldbank is vastgesteld.
Aanbevolen lectuur:
