Wijntoerisme, ofwel enotoerisme, houdt in dat je de wereld van wijn van binnenuit ervaart: wijnmakerijen, wijngaarden, productieprocessen, geschiedenis... Het is ook nauw verwant aan gastronomisch en cultureel toerisme dat met de wijnindustrie te maken heeft.
Wijntoerisme ontstaat dus uit de combinatie van plattelandstoerisme, cultuur, gastronomie en wijn als belangrijkste attractie. Wijncultuur, architectuur en landschap zijn enkele van de elementen die in dit type reis opvallen.
Het lijkt misschien een nieuw initiatief, een recente trend die voortkomt uit de groeiende interesse in wijn. Niets is minder waar. Wijnproeverijen bestaan al eeuwen; uit historische bronnen blijkt dat er in het oude Griekenland en Rome al georganiseerde reizen plaatsvonden.
In Spanje zijn er wijnhuizen die eeuwenoude documenten bewaren, zoals gastenboeken, die getuigen van de belangstelling die de wijnwereld, en wijnhuizen in het bijzonder, in het midden van de 19e eeuw opwekte. Deze archieven bevatten talloze verslagen van bezoeken van vorsten, edelen, geestelijken en professionals uit de sector.
Keizerin Eugénie de Montijo bezocht de wijnmakerij Alvear, koningin Isabella II bezocht de wijnmakerijen van González Byass in 1862, en koning Alfonso XIII bezocht onder andere de wijnmakerijen van Codorníu, Domecq en Franco Españolas. Dit zijn allemaal belangrijke voorbeelden, zoals José Peñín opmerkt in zijn boek '12 Grote Wijnmakerijen van Spanje'.
Een ander historisch aspect dat de interesse in wijntoerisme bevestigt, is het bestaan van talloze evenementen, tentoonstellingen, congressen en wetenschappelijke bijeenkomsten die in Spaanse wijnhuizen werden gehouden. Er zijn documenten die bewijzen dat deze bijeenkomsten teruggaan tot de 19e eeuw, waarvan sommige internationale evenementen waren.
Maar ondanks het feit dat het al vele jaren bestaat, heeft de wijntoerisme zich niet in dezelfde mate ontwikkeld als in andere Europese landen. In 2015 ontving Spanje 2,4 miljoen wijntoeristen, terwijl Frankrijk er jaarlijks zo'n 15 miljoen verwelkomt. In Italië bijvoorbeeld komen er op één dag, de Dag van het Wijntoerisme, 1,3 miljoen bezoekers.
Een vorm van cultureel toerisme die sterk in opkomst is, doordat steeds meer toeristen op zoek zijn naar ervaringen in hun vrije tijd en gewoon een leuke tijd willen hebben.
Italië was in 2022 de meest populaire bestemming voor wijntoerisme ter wereld, met een index van ongeveer 8,3 punten. Portugal en Spanje stonden respectievelijk op de tweede en derde plaats, met elk meer dan zeven punten, gevolgd door Nieuw-Zeeland, Griekenland, Chili, Argentinië, Australië en Hongarije, aldus https://es.statista.com/.
De index is gebaseerd op verschillende factoren: gemiddelde consumptie, gemiddelde productie en wijnroutes per 100.000 inwoners, het wijngaardoppervlak van elk land en de prijs van een fles wijn.
Het "Europees Handvest voor Wijntoerisme" (gepresenteerd in 2005) stelt de acht essentiële aspecten vast waaraan een gebied moet voldoen om als "wijnbouwgebied" te worden beschouwd en derhalve onder de noemer wijntoerisme te vallen:
1. Verantwoordelijkheid. Wijnbouwgebieden moeten een doorslaggevende rol spelen in het behoud, beheer en de waardering van territoriale rijkdommen, en de waarde van een voorbeeldrol vervullen in concrete ervaringen, zowel in hun doelstellingen als in de methodologie van hun toepassing, en tevens hun verantwoordelijkheid nemen ten aanzien van de relatie tussen het gebied en de exploitatie ervan.
2. Beheer. De territoriale en wijnbouwkundige hulpbronnen moeten worden beschermd, behouden en zorgvuldig beheerd, zodat ze altijd beschikbaar blijven voor individueel en economisch gebruik door het gebied.
3. Let op. Het gebruik van territoriale hulpbronnen, en met name de hulpbronnen die voor de wijnbouw worden gebruikt, mag het voortbestaan van andere dier- of plantensoorten in het ecosysteem niet schaden.
4. Bescherming. Wijnbouwecosystemen moeten effectief worden beschermd en behoed voor hun kwetsbaarheid als gevolg van de sterke impact van vastgoed en speculatie.
5. Organisatie. Wijnregio's kunnen zich vestigen als referentie-entiteiten (verenigingen, routes, enz.) voor de ontwikkeling van een gebied. Beheermodellen, gedefinieerd op strenge wetenschappelijke gronden, moeten het behoud van ecosystemen in hun integriteit en biologische complexiteit garanderen.
6. Samenwerking. Om deze doelstellingen te bereiken, moeten wijnbouwgebieden effectieve samenwerking onderling bevorderen, vooral wanneer ze zich in dezelfde regio of hetzelfde land bevinden.
7. Informatie. Wijnbouwgebieden moeten de uitwisseling van informatie bevorderen op het gebied van data, kennis, beheermodellen, technologie en analysemodellen.
8. Cultuur. Wijnbouwgebieden moeten een doorslaggevende rol spelen in de verspreiding van een authentieke "wijncultuur", wat zal resulteren in de noodzaak van een alomvattend, correct en zorgvuldig beheer, voor een rationele benutting ervan in zowel ecologisch als sociaal opzicht.
Het verblijf van wijntoeristen
Volgens de meest recente studie van de Spaanse Vereniging van Wijnsteden (Acevin (2021)) verbleven wijntoeristen meestal in accommodaties op het platteland (21,29%), hoewel in 2022 viersterrenhotels de voorkeur genoten met 21,72%.
Een van de belangrijkste kenmerken van wijntoerisme is dat het niet seizoensgebonden is. Langs de Spaanse wijnroutes is het een hoogwaardig toeristisch product waar het hele jaar door van genoten kan worden, hoewel oktober, volgens rapporten over bezoeken aan wijnhuizen en wijnmusea, doorgaans de drukste maand is, samenvallend met de druivenoogst. Augustus is de op één na populairste maand.
Het organiseren van reizen
Volgens Acevin organiseren wijntoeristen hun reis als volgt: 54,01% boekt hun uitje online, 23,94% telefonisch en 18,10% komt zonder reservering aan.
Het profiel van de wijntoerist
Reizen met z'n tweeën blijven het meest voorkomend (48,76%), gevolgd door reizen met vriendengroepen (32,85%). Gezinnen met kinderen zijn bijna twee keer zo talrijk als gezinnen zonder kinderen, wat het rapport doet concluderen dat wijntoerisme een redelijke optie kan zijn voor gezinsvakanties.
De ervaringen die toeristen worden aangeboden, variëren afhankelijk van de bestemming, het wijnhuis, het reisbureau en andere factoren. Sommige wijnhuizen bieden bijvoorbeeld een zintuiglijke rondleiding aan, waarbij de smaak wordt geprikkeld door middel van een wijnproeverij; de reuk wordt gestimuleerd door elke hoek van het wijnhuis, de vaten en de wijngaarden te verkennen; en het zicht wordt geboeid door te leren hoe wijn wordt gemaakt. Uiteindelijk heeft elk wijnhuis zijn eigen arrangement, en klanten kiezen het arrangement dat het beste bij hun wensen past.
Bronnen:
https://www.jeanleon.com/blog/
https://www.vinetur.com/turismo/
Tecno Hotel
