SANTO DOMINGO- De criteria voor duurzaam toerisme zijn opgesteld op basis van de behoeften waaraan moet worden voldaan voor een beter heden en een betere toekomst; daarom moet toerisme bijdragen aan lokale ontwikkeling, water- en energiebeheer, kwalitatief goede banen en het behoud van biodiversiteit.
De Dominicaanse Republiek richt zich echter op het voldoen aan de vraag naar ondoordachte ontwikkeling, in navolging van internationale trends, in plaats van op rationeel beheer van investeringen ten behoeve van de regio's en de gemeenschap.
De nationale gids Edwin Aristy en specialist in duurzaam toerisme Lissette Gil zijn het erover eens dat het land een alomvattende visie mist voor de ontwikkeling van toeristische bestemmingen en dat er behoefte is aan wetgeving die de sector reguleert op basis van duurzaamheidscriteria.
Op 16 november nam Gil, voormalig directeur van het Dominicaanse Consortium voor Concurrentievermogen in het Toerisme (CDCT), deel aan het Listín Diario Green Forum, waar ze nadrukkelijk de dringende noodzaak benadrukte om effectief beleid en strategieën te ontwikkelen en te implementeren om duurzaam toerisme in het land te realiseren. Het is opmerkelijk dat deze toerisme-expert dit probleem al jaren aankaart, benadrukt en er ook voor waarschuwt.
Wat moet de Dominicaanse Republiek doen om de overgang te maken van het huidige toerisme naar het toerisme van de 21e eeuw?
LG. De Dominicaanse Republiek heeft grote stappen gezet in het diversifiëren van haar aanbod; het toerisme is in veel bestemmingen in het land blijven groeien, maar niet in overeenstemming met de duurzaamheidscriteria, die vandaag de dag absoluut noodzakelijk zijn voor een harmonieuze ontwikkeling in het heden en de toekomst.
Dit komt vooral doordat de ontwikkeling van het toerisme in de Dominicaanse Republiek een strategische planning mist die zich richt op duurzame, veerkrachtige en regeneratieve bestemmingen, een strategie die rekening houdt met de werkelijke kenmerken en mogelijkheden van elk gebied. In plaats daarvan wordt er ingespeeld op de vraag naar lokale of buitenlandse investeringen en een politieke agenda, wat ongetwijfeld de ontwikkeling vandaag beïnvloedt, maar morgen een probleem kan vormen voor het gebied zelf en zelfs voor de investeerders en inwoners.
Bestaat er een alomvattende visie voor gebieden die aansluit bij de 21e eeuw?
LG. Vanuit mijn perspectief ontbreekt een alomvattende visie voor de ontwikkeling van toeristische bestemmingen in de Dominicaanse Republiek. De ontwikkeling in deze bestemmingen speelt in op de vraag naar investeringen en niet per se op het welzijn van de lokale bevolking, terwijl het juist andersom zou moeten zijn.
Men denkt dat het creëren van banen leidt tot betere lokale omstandigheden, maar wat gebeurt er als de toeristische ontwikkeling het beschikbare water in het gebied opslokt? De meest getroffenen zijn altijd de permanente bewoners, die de gevolgen ondervinden door een gebrek aan planning.
Toeristen komen en gaan, investeerders komen en gaan, politici komen en gaan. De gemeenschappen die in deze bestemmingen blijven wonen, zijn permanent en worden vaak het minst in overweging genomen.
¿Hoeveel vooruitgang is er geboekt bij de planning van de toeristische bestemmingen van het land op basis van strenge duurzaamheidscriteria zoals de ecologische, sociale en economische pijlers?
LG. Vanuit mijn perspectief is er weinig vooruitgang geboekt in de toeristische planning van de bestemmingen in het land. Dit komt doordat veel ambtenaren en ondernemers in de sector duurzaamheid nog steeds uitsluitend associëren met milieu- en natuurbehoudcriteria, wat verre van de waarheid is.
Duurzaamheid omvat niet alleen sociaaleconomische aspecten, maar ook sociaal-culturele aspecten en het beheer van milieufactoren. Zonder een perfecte balans tussen deze vier dimensies kan duurzaamheid niet worden bereikt.
Ik denk dat we als toeristische bestemming nog veel moeten leren: het belang van de concepten duurzaamheid, veerkracht en regeneratie. We moeten hier snel mee aan de slag, want dit zijn de concepten die de strategische ontwikkelingsrichtlijnen voor bestemmingen in de 21e eeuw bepalen.
Op sociaal vlak is het essentieel om participatief bestuur te bevorderen in de besluitvormingsprocessen van toeristische bestemmingen, omdat dit mensen raakt en ten goede komt; en alleen met participatief bestuur kan de noodzakelijke planning worden geëist, zodat toeristische gebieden zich coherent, ordelijk en met respect voor een gezonde co-existentie tussen bewoners en bezoekers ontwikkelen.
Wat zijn de belangrijkste gevolgen als bij de planning geen rekening wordt gehouden met de ecologische, sociale en economische pijlers?
De gevolgen van gebrekkige of afwezige planning zijn onder andere chaotische ontwikkeling, waarbij waterverbruik, afvalbeheer en afvalwaterverwerking niet worden gepland; waarbij toegangswegen en de daarmee samenhangende bevolkingsgroei als gevolg van toeristische ontwikkeling niet in overweging worden genomen; en waarbij het behoud van ecosystemen, de belangrijkste toeristische attractie van bestemmingen, wordt genegeerd.
Een bestemming zonder planning creëert infrastructuur zonder rekening te houden met de daadwerkelijke markt (luchthaven Barahona), wat enorme kosten met zich meebrengt die later worden vergeten. Een toeristische bestemming zonder planning en beheer is vatbaar voor voortdurende schending van wet- en regelgeving, er ontstaan illegale bedrijven, er wordt overal en met alle mogelijke middelen gebouwd, en er worden bijna onomkeerbare gevolgen bereikt, zoals in veel bestemmingen in ons land.
Planning voor toeristische bestemmingen is in de Dominicaanse Republiek nog steeds een onvoltooide taak, voornamelijk omdat het decennialang gebruikelijk is geweest dat ministers na hun aantreden hun stempel op hun regering drukken in plaats van een samenhangende langetermijnstrategie te volgen. De focus ligt op de eerste voorbereidingen en de fotomomenten, niet op orde en de wet.
Is er in Cabo Rojo en Samaná sprake van een proces van ruimtelijke ordening en toerismeplanning als voorbereidende stap naar duurzame ontwikkeling?
Cabo Rojo is een van de gebieden met toeristisch potentieel die historisch gezien de meeste ontwikkelingsvoorstellen in ons land heeft ontvangen. De trieste realiteit is dat de nieuwe projecten worden gedreven door een vraag naar onmiddellijke ontwikkeling, aangewakkerd door een politiek klimaat dat prioriteit geeft aan betonblokken en wapeningsstaal boven een rationele benadering van investeringsbeheer die de ware aantrekkingskracht van Pedernales behoudt: de natuurlijke schoonheid.
Ondanks waarschuwingen van wetenschappers en specialisten doet Pedernales precies het tegenovergestelde van de technische aanbevelingen van degenen die het gebied echt kennen. We kunnen daarom stellen dat Pedernales een plan heeft dat is afgestemd op politieke belangen, en niet op wat werkelijk mogelijk zou zijn in zo'n rijke regio als deze provincie.
Hoe ziet u de toekomst van het toerisme in de Dominicaanse Republiek voor zich als we niet overschakelen op een duurzaam model?
In de toekomst zullen we toeristische bestemmingen opnieuw moeten vormgeven om de gevolgen van ongeplande ontwikkeling aan te pakken. We hebben in het verleden al soortgelijke situaties meegemaakt met gevallen als Puerto Plata en Juan Dolio; beide gebieden hebben door hun eigen ongeplande en slecht beheerde ontwikkeling te maken gehad met ernstige toerismecrisissen die investeringen en de lokale economie hebben getroffen.
Beide bestemmingen hebben zichzelf opnieuw moeten uitvinden: Puerto Plata door over te stappen op een meer gediversifieerd aanbod met een sterke focus op cruiseschepen, waarvan de gevolgen nog onbekend zijn; en Juan Dolio door zich te richten op vastgoedtoerisme, waarvan we de gevolgen alleen kunnen voorspellen door het te vergelijken met vergelijkbare internationale modellen.
Toerismeplanning is geen statisch voorstel; het moet flexibel zijn en zich aanpassen aan de snelle veranderingen van onze tijd. Maar om dit te bereiken, is een gemeenschappelijk doel nodig, een publiek-private samenwerking die verder kijkt dan vier jaar en deze toekomst verder projecteert.
Deze planning moet gericht zijn op het garanderen van de levenskwaliteit van de bewoners; de tevredenheid en veiligheid van toeristen; het behoud van natuurgebieden; het beheer van water- en bodembronnen; naleving van de wetgeving; en, bovenal, het besef dat het gezegde "een snelle oplossing vandaag leidt tot problemen op de lange termijn" perfect de geest van onhoudbare en ongeplande ontwikkeling weerspiegelt.
Precies twee jaar geleden wees u op het gebrek aan planning voor de toeristische bestemmingen van het land op basis van duurzaamheidscriteria als het grootste obstakel voor duurzame ontwikkeling. Bent u van mening dat de Nationale Ontwikkelingsstrategie (END) wordt genegeerd?
Ik herhaal mijn standpunt. Onlangs vond in Bávaro de Internationale Conferentie over Bestemmingen van de Toekomst plaats, waar lokale en internationale experts diverse onderwerpen bespraken die verband houden met het beheer van toeristische bestemmingen.
Eén thema kwam steeds terug, zowel onder toeristische ondernemers als onder lokale en internationale experts: de Dominicaanse Republiek heeft dringend behoefte aan een duurzame strategie voor toeristische ontwikkeling en een herziening van de toerismewetgeving. Dit feit alleen al toont aan dat het mandaat van de Nationale Ontwikkelingsstrategie (END) is genegeerd.
Toerisme gericht op lokale gemeenschappen en bergtoerisme is aanzienlijk gegroeid, maar wordt nog steeds gezien als een tegenaanbod voor het model van zon, strand en zee, een soort concurrentie. Hoe kunnen deze twee modellen in harmonie worden gebracht binnen duurzaam toerisme?
Duurzaamheidscriteria zouden moeten worden toegepast op alle vormen van toerisme, waaronder zon- en strandtoerisme, gemeenschapsgericht toerisme, gezondheidstoerisme, natuurtoerisme en avontuurlijk toerisme. In ons land hebben we met genoegen en verbazing gezien hoeveel all-inclusive resorts duurzaamheid rigoureus hebben omarmd en in sommige gevallen duidelijke initiatieven voor ecosysteemherstel hebben geïmplementeerd.
Het TCS-model (Toerisme en Sportcentrum) is geenszins concurrerend met het SSS-model (Overleving en Diensten); het biedt eerder complementaire diensten die het aanbod diversifiëren en toeristen die de Dominicaanse Republiek bezoeken, de mogelijkheid bieden om een verscheidenheid aan ervaringen op te doen.
Wat we ons duidelijk moeten stellen, is dat elke vorm van toerisme een perfecte balans vereist tussen zakelijke, sociale en ecologische aspecten; alleen op die manier kan het zijn concurrentievermogen nu en in de toekomst behouden.
Bron: Listín Diario
