Het aangekondigde brandstoftekort voor de commerciële luchtvaart in Cuba zou gevolgen kunnen hebben voor vluchten van de Dominicaanse luchtvaartmaatschappij Air Century, die de route Santo Domingo-Havana bedient. Momenteel is het de enige maatschappij die een regelmatige verbinding tussen de twee landen onderhoudt, met twee wekelijkse vluchten vanaf de internationale luchthaven Dr. Joaquín Balaguer (El Higüero)in Santo Domingo Noord, een terminal die wordt beheerd door Aeropuertos Dominicanos XXI (Aerodom).
Er zijn geen luchtvaartmaatschappijen die vluchten naar het Caribische eiland uitvoeren vanaf de internationale luchthaven Las Américas (AILA), José Francisco Peña Gómez, waardoor de connectiviteit zich concentreert op dit ene alternatief.
De mogelijke gevolgen volgen nadat de Cubaanse overheid internationale luchtvaartmaatschappijen die op het eiland actief zijn, heeft laten weten dat het land vanaf aanstaande maandag zonder vliegtuigbrandstof komt te zitten. De waarschuwing werd bevestigd door EFE, dat zich baseerde op twee bronnen uit de sector en meldde dat de officiële boodschap gericht was aan piloten en luchtverkeersleiders vanwege het tekort aan kerosine, dat alle internationale luchthavens van Cuba treft.
Het Amerikaanse presidentiële decreet en de daling van het olieaanbod
Het tekort aan vliegtuigbrandstof houdt verband met het presidentiële decreet dat op 29 januari door de Amerikaanse president Donald Trump, getiteld "Aanpakken van bedreigingen van de Cubaanse regering aan het adres van de Verenigde Staten". Het decreet omvat extra importheffingen voor landen die olie leveren aan Cuba en geeft het ministerie van Handel de bevoegdheid om de betrokken landen te identificeren, terwijl het ministerie van Buitenlandse Zaken de hoogte van de heffingen bepaalt.
Washington stelt dat Cuba een bedreiging vormt voor de nationale veiligheid en beschuldigt de regering van Miguel Díaz-Canel ervan banden te smeden met Rusland, China en Iran, inlichtingendiensten te leveren aan buitenlandse mogendheden en organisaties zoals Hezbollah en Hamas onderdak te bieden. Deze maatregelen komen bovenop een structurele crisis: de lokale productie dekt amper 40% van de energiebehoefte, terwijl het eiland tot voor kort zo'n 60.000 vaten per dag importeerde uit landen als Venezuela, Mexico, Rusland en Algerije.
De situatie verslechterde in december, toen de Venezolaanse leveringen stopten na de arrestatie van voormalig president Nicolás Maduro tijdens een Amerikaanse militaire operatie op 3 januari. Mexico, dat in 2025 ongeveer 44% van de Cubaanse olie-import leverde, zo'n 17.200 vaten per dag, stopte in januari onder druk van Washington ook vrijwel volledig met de leveringen.
Noodplan en de gevolgen voor toerisme en dienstverlening
Geconfronteerd met een tekort aan geïmporteerde brandstof, heeft de regering-Díaz-Canel een noodplan aangekondigd dat deze week van kracht wordt. De maatregelen omvatten onder meer het stopzetten van de verkoop van diesel aan het publiek, het verkorten van de werkweek tot vier dagen, het inkorten van de openingstijden van ziekenhuizen en kantoren, het opschorten van niet-urgente operaties, het sterk beperken van interprovinciaal vervoer en het sluiten van toeristenhotels op de noordelijke eilanden vanwege stroomuitval.
Toerisme, historisch gezien beschermd als economische motor, vertoonde al tekenen van verzwakking. Officiële gegevens wijzen erop dat het eiland in 2025 18% minder bezoekers ontving dan het jaar ervoor en 62% minder dan het recordaantal van 4,7 miljoen in 2018. De sluiting van hotelcomplexen als gevolg van brandstoftekorten is een ongebruikelijke gebeurtenis in het land, waar deze faciliteiten doorgaans zelfs tijdens natuurrampen operationeel bleven.
De noodsituatie is niet geheel nieuw. In december waarschuwde de Cubaanse luchtvaartmaatschappij al voor de "onbeschikbaarheid" van JET-A1-brandstof op nationale luchthavens, hoewel de situatie destijds tijdelijk werd verlicht door de aankomst van een tankerschip.
Internationale waarschuwingen en het zoeken naar steun
Experts zoals Jorge Piñón van het University of Texas Energy Institute hebben aangegeven dat Cuba zonder nieuwe olieleveringen in maart een totale economische ineenstorting zou kunnen meemaken. Het land produceert ongeveer 40.000 vaten zware ruwe olie per dag – voornamelijk voor thermische centrales – maar moet minstens 60.000 vaten extra importeren om de elektriciteitsproductie en essentiële diensten in stand te houden.
Vanuit Moskou verklaarde Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskovmaandag dat "de situatie in Cuba werkelijk kritiek is" en dat Rusland diplomatieke contacten onderhoudt om mogelijke oplossingen te bespreken en hulp te bieden. Ondertussen verklaarde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubioonlangs dat zijn regering "graag een regimeverandering op het eiland zou zien", zonder echter concrete acties te noemen.
Eind januari riep Cuba de "internationale noodtoestand" uit na de aankondiging van Amerikaanse importheffingen. Ondertussen stuurde Mexico meer dan 800 ton humanitaire hulpgoederen met twee militaire schepen, aldus president Claudia Sheinbaum, die bevestigde dat de diplomatieke kanalen met Washington open blijven om te proberen de levering van ruwe olie te hervatten.
De Cubaanse ambassadeur in Mexico, Eugenio Martínez, verklaarde dat de hulp de gevolgen van wat hij omschreef als een "economische oorlog" zou helpen verzachten en bedankte de Mexicaanse regering publiekelijk voor haar steun. De waarschuwing aan luchtvaartmaatschappijen onderstreept echter de omvang van een crisis die het luchthavensysteem al heeft bereikt en de regionale luchtverbindingen zou kunnen beïnvloeden, waaronder de enige reguliere route tussen de Dominicaanse Republiek en Cuba.
Aanbevolen lectuur:
