Elk teken van privatisering of gebruik dat de ecologische integriteit aantast, wekt onmiddellijk bezorgdheid in de gemeenschap.
MONTECRISTI - Isla Cabra, gelegen in de provincie Montecristi, is eigendom van de Dominicaanse staat en een uniek natuurmonument: een klein eilandje met wit zand voor de iconische Morro, dat is uitgegroeid tot een absolute aanrader voor wie op zoek is naar ongerepte stranden en snorkelplekken.
Dit koraaleilandje is als nationaal grondgebied beschermd door de Grondwet van de Republiek en valt als beschermd gebied onder de wetten 64-00 en 202-04, die milieueffectrapportages, onderzoek naar de draagkracht en officiële vergunningen vereisen voor elke ingreep.
De grootste aantrekkingskracht is tegelijkertijd ook de grootste zwakte. In zo'n kwetsbaar milieu zijn experts het erover eens dat, als toerisme al mogelijk is, het een minimale impact moet hebben, in gecontroleerde groepen moet plaatsvinden en duidelijke regels moet hanteren die natuurbehoud boven winst stellen. Want Isla Cabra, klein en onbeschermd, herinnert ons eraan hoe gemakkelijk een ecosysteem verloren kan gaan en hoe moeilijk het is om het te herstellen.
Beschermd door de Grondwet
De Dominicaanse grondwet bepaalt dat natuurlijke publieke bezittingen, zoals stranden, rivieren, eilanden en beschermde gebieden, onvervreembaar, onverjaarbaar en niet in beslag te nemen zijn. Dit betekent dat ze niet verkocht, geschonken, overgedragen of verpacht kunnen worden aan particulieren. De staat kan alleen gereguleerd gebruik toestaan, altijd onder zijn controle en zonder overdracht van eigendom of zeggenschap.
Hoewel sommige sectoren het idee hebben geopperd om een concessie voor toeristische doeleinden te verlenen, zijn de Grondwet en de Wet op de Beschermde Gebieden duidelijk: een natuurlijk publiek domein kan niet worden verhuurd of vervreemd.
Artikel 15 van de Grondwet bepaalt dat natuurlijke hulpbronnen het nationale erfgoed en het publieke domein zijn, terwijl artikel 16 de bescherming van gebieden onder speciale regimes, zoals Isla Cabra, versterkt. In deze context verbiedt Wet 202-04 uitdrukkelijk de vervreemding of verhuur van beschermde gebieden.
Milieuactivisten en academici hebben gewaarschuwd dat elke poging om het land te verpachten "rampzalig" en illegaal zou zijn, omdat het een precedent zou scheppen voor de privatisering van andere beschermde gebieden. Ze waarschuwen ook voor de onherstelbare schade die grootschalige toeristische ontwikkeling zou kunnen toebrengen aan mangrovebossen, riffen en endemische soorten, niet alleen op het eiland, maar in het hele ecosysteem.
Het toestaan van een leaseovereenkomst met particuliere bedrijven zou het nationale natuurbeschermingssysteem verzwakken en het vermogen van de staat om zijn natuurlijke erfgoed te beschermen in gevaar brengen.
Isla Cabra kan niet worden verhuurd of overgedragen, noch grondwettelijk, noch wettelijk. Het is echter wel mogelijk om gereguleerde activiteiten zoals wetenschappelijk onderzoek of ecotoerisme onder staatscontrole toe te staan, mits deze geen eigendomsoverdracht of leaseovereenkomst met zich meebrengen.
Meer beschermde gebieden
Voor veel inwoners van de provincie is Isla Cabra niet zomaar een punt op de kaart: het is onderdeel van hun identiteit, een plek voor familie-uitjes, ambachtelijke visserij en traditioneel vermaak.
Montecristi, gelegen aan de noordwestkust van het land, beschikt over een aantal beschermde gebieden die zee, mangrovebossen, eilanden en droge plateaus combineren.
Deze provincie biedt een mozaïek van beschermde gebieden waar natuurbehoud en duurzaam toerisme hand in hand gaan. Isla Cabra, met zijn witte zandstranden en kristalheldere water, is een symbool geworden van dit evenwicht: een toegankelijk, nog grotendeels onontdekt paradijs dat het potentieel van het Dominicaanse ecotoerisme weerspiegelt.
Volgens het Ministerie van Milieu en het decreet tot oprichting van nationale parken beschikt de provincie over:
– Nationaal Park Monte Cristi (550 km²): opgericht in 1983, strekt het zich uit van de grens met Haïti tot Punta Rucia. Het omvat mangrovebossen, kustlagunes, riffen en het kalksteenplateau van El Morro.
– Cayos Siete Hermanos: zeven kleine eilandjes in de zee binnen het park, een leefgebied voor trekvogels en schildpadden.
– Wetenschappelijk reservaat Villa Elisa: een strikt beschermd gebied voor ecologisch onderzoek.
– Montecristi Bay en onderwaterpark: met een zeeoppervlakte van 530 km² is het een van de ecosystemen met de grootste biodiversiteit in het Caribisch gebied.
– Isla Cabra: onderdeel van het onderwaterpark, met een oppervlakte van 150.000 m², bereikbaar via een houten brug en traditioneel gebruikt door vissers.
Het meest kwetsbare en meest onder druk staande eilandje
Isla Cabra, dat geen eiland maar een koraaleilandje is, is per boot te bereiken vanaf de kust van Montecristi. Hoewel het er dor en stil uitziet, speelt het een cruciale rol binnen het Nationaal Park Montecristi.
Omgeven door mangrovebossen, zeegrasvelden en viskwekerijen, maakt Cabra deel uit van een van de meest kwetsbare ecosystemen in het noordwesten van de Dominicaanse Republiek: een ware natuurlijke kraamkamer waarvan de gezondheid een groot deel van het zeeleven in de regio in stand houdt.
Hoewel het jarenlang een afgelegen plek was, heeft de grote hoeveelheid foto's dit gebied tot een "onmisbare" bestemming gemaakt voor zowel lokale bezoekers als nieuwsgierige toeristen, die vanaf de kust een direct panoramisch uitzicht hebben op de iconische Morro.
Lange tijd kwamen bezoekers naar Isla Cabra zonder toezicht en vaak zonder parkwachters of formele controle binnen het beschermde gebied. Deze plotselinge populariteit heeft zichtbare gevolgen gehad.
Milieuactivisten en lokale gidsen waarschuwen voor ophoping van afval, erosie van de kustvegetatie, scheepvaart op zeegrasvelden en het af en toe verschijnen van geïmproviseerde bouwwerken tijdens het hoogseizoen.
Dit alles in een gebied dat, volgens de wet, tot een minimum beperkt en strikt gereguleerd gebruik moet blijven.
Er is nooit een vuurtoren geweest
Naast de kleine pier die door vissers en wandelaars wordt gebruikt, zijn op Isla Cabra de overblijfselen te vinden van een verticale betonnen constructie die veel bezoekers ten onrechte aanzien voor een oude vuurtoren.
Officiële documenten van de Dominicaanse marine, de havenautoriteit en internationale maritieme signaleringscatalogi vermelden echter geen vuurtoren op dit eilandje. Geraadpleegde deskundigen leggen uit dat het eerder een oude baken of kustsignaalpaal betreft, die decennia geleden werd gebruikt om schepen in ondiep water te begeleiden. Tegenwoordig is de structuur, geërodeerd en op instorten, een zichtbaar symbool van de kwetsbaarheid van het eilandje en de noodzaak om het natuurlijke en culturele erfgoed te beschermen.
Toerisme, exploitatie en bezoekers
Volgens gegevens van het Nationaal Bureau voor de Statistiek (ONE) en rapporten uit de toeristische sector ontvangt Montecristi jaarlijks tienduizenden bezoekers, met een duidelijke piek tijdens de Goede Week en de zomermaanden.
De meeste bezoekers zijn binnenlandse toeristen, gezinnen, jeugdgroepen en dagjesmensen, aangetrokken door de stranden, de kustkeuken en de iconische landschappen van het noordwesten.
Hoewel internationaal toerisme nog steeds een kleiner aandeel vertegenwoordigt, vertoont het een aanhoudende groei, met name onder reizigers uit de Verenigde Staten en Europa die geïnteresseerd zijn in activiteiten zoals duiken, vogelspotten en ecotoerisme.
Het toerisme wordt beheerd door lokale particuliere ondernemers, onder toezicht van het Ministerie van Toerisme en Milieu. Omdat er geen grote hotelinfrastructuur binnen de beschermde gebieden is, bestaat het bezoekersprofiel voornamelijk uit dagtoeristen en is het aanbod gericht op excursies en activiteiten met een lage impact op het milieu
– Isla Cabra: officieel gepromoot door het Ministerie van Toerisme als strand- en snorkelbestemming.
– El Morro: symbool van Montecristi, bezocht door wandelaars en fotografen.
– Seven Brothers Cays: geëxploiteerd voor toerisme door middel van vogelobservatie- en duikexcursies.
– Mangroven en lagunes: boottochten georganiseerd door lokale aanbieders.
Het kwetsbare Isla Cabra, dat onder druk staat, weerspiegelt tegenwoordig de spanning tussen natuurbehoud en commercie. Beschermd door de grondwet, dient het als een herinnering dat natuurlijk erfgoed niet onderhandelbaar is: het wordt beschermd, verzorgd en doorgegeven als een collectief erfgoed.
