Sargassum is niet langer alleen een toeristische plaag; tegenwoordig bepaalt het overeenkomsten, technologieën en regionale machtsverhoudingen.
Het tweede deel in deze serie werpt de belangrijke vraag op over de duurzaamheid van het toerisme in de Dominicaanse Republiek. (2 van 5)
SANTO DOMINGO– Lidia was vanuit Madrid naar Punta Cana gereisd voor haar vakantie. Ze vond haar hotel geweldig en ging vroeg naar het strand, op zoek naar het perfecte uitzicht dat ze bij het reisbureau had gezien. Toen ze langs de strandtent liep, merkte ze een vieze, misselijkmakende geur op die door een windvlaag werd meegevoerd. Ze pakte haar handdoek en een paar meter verderop zag ze een groep arbeiders afval opruimen met schoppen en een mechanische hark. Haar enthousiasme verdween als sneeuw voor de zon toen ze de horizon van links naar rechts afspeurde en zag dat het hele strand bruin was.
Aan de al zo levendige kleuren van het Caribisch gebied moet nu nog een kleur worden toegevoegd: het bruin van sargassum, dat in tonnen vanuit de Atlantische Oceaan wordt aangevoerd door warmer water en, zoals experts waarschuwen, door vervuiling. Dit fenomeen, net als orkanen, behoort nu tot de grootste risico's voor de regio. Het overspoelt stranden, jaagt toeristen weg, houdthoteleigenaren, vissers en overheden 's nachts wakkeren brengt naar schatting 200.000 dollar aan opruimkosten met zich mee.
Sterker nog, sargassum is niet langer alleen een milieuprobleem, maar is uitgegroeid tot een geopolitiek strijdveld. Het is onderwerp geweest van internationale conferenties, topontmoetingen van ministers van Buitenlandse Zaken, technologische samenwerkingsverbanden en investeringen van miljoenen dollars. En zoals bij elke strategische grondstof ontbreken geschillen en spanningen niet.
Het enthousiasme dat ontstaat door de mogelijkheid om winst te maken met de invasieve macroalg,wekt ook de verdenking dat milieuproblemen eerder als propaganda worden gebruikt dan als oplossing.
"Zonder regulering en toezicht zou sargassum het nieuwe goud kunnen worden, waar slechts weinigen controle over hebben en velen onder lijden", waarschuwde de ngo Grupo Jaragua.
De dichter en popularisator Ruth Hellerschreef dat de Sargassozee altijd al "een zee in een zee" is geweest, mysterieus en autonoom. Deze metafoor komt voor in haar boek A Sea Within a Sea: Secrets of the Sargasso (2000). Los van de poëzie is het Caribisch gebied in 2025 een "zee in de mondiale zee" geworden, waar het debat woedt over de vraag of "bruin goud" de bio-industrie zal aanjagen en wie de waardeketen zal domineren, of dat het op zijn best slechts een schadelijke afvalstroom zal blijven.
Diplomatieke en pragmatische spanningen
Een van de conflicten ontstond toen Mexico en de Dominicaanse Republiek een bilaterale werkgroep oprichtten om de aankomst van de meer dan 40.000 ton zeewier te beheren die in 2025 op hun kusten verwacht werd. Er ontstonden spanningen over wie de kosten voor de behandeling van het zeewier zou dragen, met name voor de verwijdering van gifstoffen en zware metalen, en over de logistiek, en over wie de vruchten zou plukken van een potentiële commerciële waardeketen.
Sargassum-zeewier vormt een van de grootste uitdagingen voor het toerisme van vandaag. (Solangel Valdez/El Inmobiliario).
In Mexico klaagden hoteleigenaren in Quintana Roo dat officiële maatregelen en steun niet alle getroffen kilometers kustlijn bestrijken, zoals El Economista in 2021 meldde. In de rest van het Caribisch gebied eisen minder toeristische kustplaatsen dat internationale toezeggingen worden omgezet in concrete lokale actie, en niet alleen in diploma's en rondetafelgesprekken.
In de Dominicaanse Republiek heeft de overheid krachtige initiatieven gepresenteerd (nationaal kabinet, decreten, regionale coalities), die worden aangevuld door academische initiatieven. Er is echter ook een gerapporteerde kloof tussen diplomatieke retoriek en praktische uitvoering in kleinere stranden of kustgemeenschappen die geen toeristische bestemmingen zijn.
Het internationale schaakbord
In haar veelgeprezen roman *Wide Sargasso Sea* (1966) transformeerde schrijfster Jean Rhys het tot een metafoor voor onderdrukte identiteiten en koloniale spanningen die ontstonden tijdens de eerste reis van Christopher Columbus, toen zijn zeelieden zich zorgen maakten over de enorme hoeveelheid vegetatie rondom hun schepen . Vijf eeuwen later is diezelfde zee enorm gegroeid en stort zich nu in gigantische hoeveelheden op de Caribische stranden, waarmee een ongekende machtsverhouding in de regio wordt getekend
Tijdens COP28 in Dubai in 2023 presenteerde de Europese Unie het initiatief "Van Sargassum een economische kans maken" als onderdeel van haar Global Gateway voor Latijns-Amerika en het Caribisch gebied. Frankrijk en gebieden zoals Guadeloupe en Martinique, Mexico en de Dominicaanse Republiek namen hierin een leidende rol op zich.
De Europese Unie besteedt een deel van haar klimaatsamenwerking aan dit thema en de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank (IDB) heeft het opgenomen in haar portefeuille en financiert projecten ter waarde van meer dan 2 miljoen dollar, hoewel de kloof tussen toezeggingen en lokale uitvoering blijft bestaan.
Sargassum heeft een stap vooruit gezet: het is geëvolueerd van een toeristische plaag tot een wereldwijde waarbij fondsen, resoluties en technologieën worden vastgesteld die binnenkort naar Afrika of de Stille Oceaan geëxporteerd zouden kunnen worden.
Zal het bruine goud van het Caribisch gebied de vonk zijn voor een eerlijke bio-industrie, of een diplomatieke illusie die meer kosten dan voordelen met zich meebrengt?
Afgelopen juni, tijdens de derde VN-Oceaanconferentie (UNOC3) in Nice, nam de Dominicaanse Republiek het voortouw in een initiatief rond de crisis. Partners zoals Mexico, Frankrijk, Costa Rica, de Associatie van Caribische Staten (ACS), de OECS en anderen kwamen bijeen om een resolutie over gemeenschappelijke sargassumstromen, monitoring, financiering en governance.
Deze overeenkomsten hebben zich echter nog niet vertaald in een duidelijk implementatietempo of voldoende financiering, aldus Alicia Bárcena uit Mexico, die erkende dat "we geen tijd hebben voor stapsgewijze maatregelen". De druk om urgente actie te verwachten, leidt tot een spanning tussen de wetenschappelijke/milieu-urgentie en de daadwerkelijke capaciteit voor implementatie.
De waardeketen als horizon
De Dominicaanse Republiek staat klaar om de strijd tegen sargassum aan te voeren. (Solangel Valdez/El Inmobiliario).
Nu 2025 nadert, worden er inspanningen geleverd om coördineren : satellietmonitoring (INTEC-project), offshore-winning, voorbehandeling, industriële verwerking en exportmarkten. Belangrijker nog, voor het eerst wordt er gesproken over toezeggingen met betrekking tot volume en tijdschema's, en niet alleen over proefprojecten.
Met voldoende investeringen kan de Dominicaanse Republiek, dankzij haar infrastructuur, universitaire capaciteit en toeristische sector, een leidende rol spelen op regionaal niveau. Mocht het land echter achterop raken, dan zullen Mexico of de eilanden van het Kleine Caribisch gebied die rol overnemen. Sargassum is niet langer slechts een stinkende vloedgolf die Instagramfoto's verpest en het leven van vissers en hoteleigenaren bemoeilijkt. Het is een geopolitieke, economische en ecologische uitdaging die, net als suiker in het recente verleden of toerisme in het heden, de geschiedenis van het Caribisch gebied in de 21e eeuw zou kunnen bepalen
Het dilemma is of de regio erin zal slagen om er een eerlijke en duurzame , of dat ze gevangen zal raken tussen beloftes en steeds hoger oplopende saneringskosten. Aan de horizon, onzichtbaar voor Lucía, neemt een zee in een zee vorm aan, zoals Ruth Heller schreef: een autonoom universum vol mysteries en mogelijkheden.
Het Caribisch gebied moet beslissen of sargassum afval wordt of de toekomst.
Referenties
Europese Commissie. (2023). Sargassum omzetten in een economische kans. COP28, Dubai.
Reuters. (2025). Mexico en de Dominicaanse Republiek stellen gezamenlijke inspanningen voor om sargassumzeewier te bestrijden.
INTEC. (2025). ResAgro-Sargasso Project.
Dominican Today. (2025). Minister van Toerisme allocateert 1 miljoen dollar voor sargassumonderzoek.
Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank. (2024). Projecten DR-G0014 en DR-G0015.
Wired. (2025). Er is meer sargassum dan ooit in het Caribisch gebied.
The Guardian. (2025). Startups in de zeewierindustrie in Grenada.
VogueBusiness. (2025). Zou dit invasieve zeewier het kasjmier van de oceaan kunnen worden?
