Afkomstiguit El País
De energiemarkten reageren op het slechtst denkbare scenario, een scenario met mogelijk onvoorziene gevolgen: een Russische invasie van Oekraïne . Aardgas, een brandstof waarvoor de EU sterk afhankelijk is van de Euraziatische reus, steeg donderdag met 30% in een ongekende sessie en bereikte een piek van 60%. De prijs van $115 per megawattuur, die laat in de middag werd genoteerd, is zes keer hoger dan een jaar geleden. Ondertussen doorbrak Brent -olie – de Europese benchmark – de grens van $100, een niveau dat sinds 2014 niet meer was voorgekomen, en dreigt de recente forse prijsstijging van benzine en diesel te verlengen .
De ernst van de nieuwe ronde economische sancties die Brussel voorbereidt om het Kremlin economisch te verlammen, zal bepalend zijn voor hoe hoog de prijzen van energiegrondstoffen kunnen oplopen. Hoewel de Russische president Vladimir Poetin herhaaldelijk heeft beloofd de gas- en olietoevoer niet af te sluiten – een stap die hij zich niet van de ene op de andere dag kan veroorloven in een tijd waarin de militaire uitgaven de pan uit rijzen – is zijn geloofwaardigheid tot een dieptepunt gedaald na de grond- en luchtaanval op zijn buurland.
“Het hangt er allemaal vanaf hoe Europa en de Verenigde Staten reageren”, merkt Hans van Cleef, senior econoom bij de Nederlandse bank ABN Amro, op. “Gaan ze sancties opleggen aan de olie- en gassector of niet?”, vraagt hij zich af. “Olie- en gasprijzen zijn tijdens deze crisis de beste barometer van angst geworden: elke verstoring van de aanvoer van Rusland naar Europa, of het nu komt door schade aan de producten of door sancties, zou het huidige tekort aan aanbod verergeren”, voegt Norbert Rücker, hoofd economische analyse bij investeringsbank Julius Baer, toe in een notitie aan klanten waarin hij ook een aantal vragen ter overweging stelt: “Zal het Westen strenge sancties opleggen aan Rusland, ondanks de hoge economische kosten die een verdere stijging van de olieprijzen met zich mee zou brengen? Zullen China en India [netto-energie-importeurs] betrokken raken bij het conflict als zij ook een deel van de economische kosten dragen? Zullen olieproducerende landen zwichten voor de westerse druk en hun leveringsbeperkingen opheffen om meer ruwe olie op te pompen?”.
De stijgende kosten van olie en gas hebben catastrofale gevolgen voor de inflatie in Europa, een variabele die al op een niveau staat dat we in decennia niet meer hebben gezien. Dit komt zowel door de stijging van de prijzen van autobrandstoffen – die al recordhoogtes bereikten ruim voordat de ruwe olie de grens van 100 dollar per vat doorbrak – als door de stijging van de prijzen van stookolie en elektriciteit, die beide sterk afhankelijk zijn van de ontwikkelingen op de aardgasmarkt.
Volgens gegevens van Eurostat is iets meer dan 40% van de olie die de Europese Unie verbruikt afkomstig uit Rusland, een percentage dat voor aardgas rond de 25% ligt. Dit algemene beeld verhult echter aanzienlijke verschillen tussen de lidstaten: terwijl in Duitsland en andere Centraal-Europese landen twee derde van het aardgas uit Rusland komt, bedraagt dit in Spanje nauwelijks 10%. Hetzelfde geldt voor olie: Duitsland koopt ongeveer een derde van zijn olie uit Moskou, terwijl dat in Spanje amper 5% is. Een bijkomend probleem is dat de strategische gasreserves van de EU zich op het laagste niveau in meer dan tien jaar bevinden.
De Europese Commissie werkt momenteel aan noodplannen om alternatieve brandstofbronnen te vinden. Deze inspanningen omvatten bijvoorbeeld gesprekken met de VS, Qatar en Noorwegen om de hoeveelheid aardgas die per schip wordt geïmporteerd te vergroten. Deze hoeveelheid is sinds het begin van de energiecrisis exponentieel gestegen. Hoewel gas momenteel de meest urgente kwestie is, overweegt Brussel ook alternatieven voor de import van ruwe olie, die momenteel uit Rusland komt, de op één na grootste producent ter wereld met een marktaandeel van bijna 10%.
Zoals Europees Commissaris voor Energie Kadri Simson maandag benadrukte , is de EU "zelfs voorbereid op het worstcasescenario". De situatie is, zo zei ze tijdens een bezoek aan Madrid, "vrijwel volledig afgedekt" voor het laatste deel van de winter. Ook de Spaanse vicepresident en minister van Ecologische Transitie, Teresa Ribera, benadrukte donderdag dat de levering "gegarandeerd" is, maar onderstreepte dat Spanje "op alle fronten" te maken kan krijgen met stijgende energieprijzen.
