Số liệu thống kê về công suất năng lượng tái tạo năm 2024 được Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA) công bố vào tháng 3 năm nay cho thấy năm 2023 đã lập kỷ lục mới về việc triển khai năng lượng tái tạo trong lĩnh vực điện lực, với tổng công suất 3870 gigawatt (GW) trên toàn cầu.
Năng lượng tái tạo chiếm 86% tổng công suất tăng thêm; tuy nhiên, sự tăng trưởng này phân bố không đồng đều trên toàn thế giới, cho thấy xu hướng đi chệch khỏi mục tiêu tăng gấp ba công suất năng lượng tái tạo vào năm 2030.
Sự mở rộng 473 GW năng lượng tái tạo một lần nữa được dẫn đầu bởi châu Á, đóng góp 69% (326 GW). Sự tăng trưởng này trong khu vực được thúc đẩy bởi Trung Quốc, với công suất tăng 63%, đạt 297,6 GW. Điều này phản ánh một khoảng cách rõ rệt với các khu vực khác và khiến phần lớn các nước đang phát triển tụt hậu, bất chấp nhu cầu kinh tế và phát triển khổng lồ của họ. Trong khi châu Phi chứng kiến mức tăng 4,6%, đạt tổng công suất 62 GW, thì mức tăng trưởng này tương đối không đáng kể.
Tổng giám đốc IRENA, ông Francesco La Camera, cho biết: “Sự gia tăng vượt bậc về công suất phát điện từ năng lượng tái tạo cho thấy năng lượng tái tạo là công nghệ duy nhất có thể nhanh chóng mở rộng quy mô quá trình chuyển đổi năng lượng phù hợp với các mục tiêu của Hiệp định Paris. Tuy nhiên, dữ liệu cũng chỉ ra rằng tiến độ không đủ nhanh để bổ sung 7,2 TW năng lượng tái tạo cần thiết trong bảy năm tới, theo kịch bản 1,5 ° C của IRENA trong Báo cáo Triển vọng Chuyển đổi Năng lượng Toàn cầu .”
Ông cũng nói thêm: “Các biện pháp can thiệp chính sách và sự điều chỉnh hướng đi toàn cầu là vô cùng cần thiết để khắc phục hiệu quả các rào cản cấu trúc và tạo ra giá trị địa phương tại các thị trường mới nổi và các nền kinh tế đang phát triển, nhiều trong số đó đang tụt hậu trong tiến trình này. Các mô hình tập trung về địa lý và công nghệ đe dọa làm gia tăng khoảng cách trong quá trình khử carbon và đặt ra rủi ro đáng kể đối với việc đạt được mục tiêu tăng gấp ba lần năng lượng tái tạo.”.
Tại Trung Quốc, khả năng cạnh tranh ngày càng tăng của năng lượng mặt trời và năng lượng gió so với than đá và khí đốt đã trở thành động lực chính thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo. Trong khi đó, tại EU, sự quan tâm chính trị lớn hơn và mối lo ngại ngày càng cao về an ninh năng lượng đã trở thành chất xúc tác chính cho sự tăng trưởng nhanh chóng của năng lượng tái tạo, bên cạnh khả năng cạnh tranh về chi phí ngày càng tăng của năng lượng tái tạo so với các nhiên liệu hóa thạch.
Các khu vực khác cũng chứng kiến sự mở rộng đáng kể là Trung Đông, với mức tăng 16,6%, và Châu Đại Dương, với mức tăng 9,4%. Nhóm các nước G7 tăng 7,6%, bổ sung thêm 69,4 GW vào năm ngoái. Trong khi đó, các nước G20 tăng công suất của họ lên 15%, đạt 3.084 GW vào năm 2023. Tuy nhiên, để thế giới đạt được hơn 11 TW hướng tới mục tiêu tăng gấp ba lần công suất lắp đặt năng lượng tái tạo, chỉ riêng các nước thành viên G20 cần đạt được 9,4 TW công suất năng lượng tái tạo vào năm 2030.
Báo cáo nhấn mạnh rằng, do năng lượng mặt trời tiếp tục chiếm ưu thế trong việc mở rộng công suất phát điện từ nguồn năng lượng tái tạo, sự chênh lệch về tăng trưởng không chỉ liên quan đến phân bố địa lý mà còn đến việc triển khai công nghệ. Năng lượng mặt trời chiếm 73% tăng trưởng năng lượng tái tạo năm ngoái, đạt 1.419 GW, tiếp theo là năng lượng gió, chiếm 24% thị phần mở rộng năng lượng tái tạo.
Kịch bản °khuyến nghị tăng mạnh nguồn vốn đầu tư và tăng cường hợp tác quốc tế để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng, ưu tiên các nước đang phát triển. Cần đầu tư vào lưới điện, sản xuất điện, tính linh hoạt và lưu trữ năng lượng. Để tăng gấp ba công suất năng lượng tái tạo vào năm 2030, cần phải củng cố các thể chế, chính sách và kỹ năng.
Dữ liệu chính theo công nghệ:
Năng lượng mặt trời: Công suất điện mặt trời quang điện tăng 345,5 GW trong năm ngoái, trong khi công suất điện mặt trời tập trung tăng 0,3 GW. Riêng Trung Quốc đã đóng góp thêm 216,9 GW vào tổng mức tăng trưởng.
Thủy điện tái tạo (không bao gồm thủy điện tích năng): công suất đạt 1270 GW, với tốc độ tăng trưởng chậm hơn so với những năm gần đây. Úc, Trung Quốc, Colombia và Nigeria mỗi nước đóng góp thêm hơn 0,5 GW.
Năng lượng gió: tăng trưởng với tốc độ 13%, thấp hơn năng lượng mặt trời. Đến cuối năm 2023, tổng công suất năng lượng gió đạt 1017 GW. Sự mở rộng chủ yếu đến từ Trung Quốc và Hoa Kỳ.
Năng lượng sinh học: Tốc độ mở rộng tiếp tục chậm lại với mức tăng 3%, đạt 4,4 GW so với 6,4 GW năm 2022. Sau Trung Quốc, sự tăng trưởng đáng kể tiếp tục diễn ra ở Nhật Bản, Brazil và Uruguay.
Năng lượng địa nhiệt: Năng lượng địa nhiệt tăng nhẹ 193 MW, dẫn đầu là Indonesia.
Điện năng ngoài lưới: công suất, tại các khu vực ngoài châu Âu, Bắc Mỹ và Á Âu, tăng 4,6% và đạt 12,7 GW, chủ yếu là điện mặt trời ngoài lưới, đạt 5 GW vào năm 2023.
Nguồn:https://www.irena.org/
