Tác giả: Sanja Bojanic
Phó Đại diện Thường trú, UNDP Cộng hòa Dominica
Từ năm 1980, Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) đã chọn ngày 27 tháng 9 là Ngày Du lịch Thế giới. Chủ đề năm nay, “Du lịch và Hòa bình”, nhấn mạnh sức mạnh của du lịch trong việc thúc đẩy sự hòa hợp và hòa giải giữa các dân tộc.
Hòa bình, theo nghĩa rộng nhất, không chỉ hàm ý sự vắng mặt của xung đột và bạo lực, mà còn phản ánh công lý, sự công bằng và hạnh phúc trong xã hội. Để đạt được loại hòa bình này, sự phát triển phải toàn diện và cân bằng, đảm bảo rằng toàn bộ dân số của đất nước đều được hưởng lợi, bất kể họ sống ở đâu. Tuy nhiên, đạt được mục tiêu này có thể khá khó khăn, và chỉ phát triển kinh tế thôi là chưa đủ.
Ví dụ, vùng Yuma của Cộng hòa Dominica, nơi có một trong những điểm đến du lịch nổi tiếng quốc tế nhất, Punta Cana (nằm ở tỉnh La Altagracia), lại có Chỉ số Phát triển Con người (HDI) thấp nhất cả nước, với điểm số 0,566 vào năm 2022 (theo dữ liệu từ Nền tảng Lãnh thổ về Phát triển Con người của UNDP), so với mức trung bình quốc gia là 0,609, bất chấp sự bùng nổ kinh tế nhờ du lịch. Do đó, chúng ta cần xem xét những gì có thể làm để thúc đẩy sự thịnh vượng chung và tầm quan trọng của nó đối với sự phát triển của ngành này.
Chỉ số phát triển con người thấp thực sự có nghĩa là gì?
Chỉ số phát triển con người thấp cho thấy người dân sống trong khu vực này phải đối mặt với khó khăn trong các lĩnh vực quan trọng liên quan đến đời sống. Những thách thức này bao gồm tuổi thọ thấp, có thể do hạn chế tiếp cận dịch vụ y tế; cơ hội giáo dục bị hạn chế, làm cản trở sự phát triển và tiến bộ cá nhân, cũng như tiếp cận việc làm tử tế; và thu nhập thấp, làm trầm trọng thêm tình trạng nghèo đói.
Mặc dù tăng trưởng kinh tế là điều kiện tiên quyết để nâng cao chỉ số HDI, nhưng điều đó không tự động dẫn đến phúc lợi toàn diện cho tất cả cư dân trong khu vực. Để điều đó xảy ra, phát triển kinh tế, bao gồm cả việc mở rộng du lịch, phải đi kèm với các chiến lược của chính phủ (ở cả cấp quốc gia và địa phương) có ý thức và chủ đích nhằm thúc đẩy phát triển con người bền vững: cải thiện điều kiện xã hội, giáo dục và y tế cho toàn bộ dân số.
Điều này có nghĩa là xóa bỏ sự chênh lệch về địa lý trong việc tiếp cận các dịch vụ xã hội và bảo vệ vốn tự nhiên và vốn con người, từ đó trở thành nguồn lực cạnh tranh chính. Cụ thể, trong trường hợp du lịch, để thực sự trở thành công cụ vì hòa bình, nó phải tạo ra cơ hội cho cộng đồng địa phương, góp phần giảm thiểu bất bình đẳng và đảm bảo phân phối lợi ích một cách công bằng hơn.
Vậy, làm thế nào chúng ta có thể hỗ trợ du lịch đóng góp vào hòa bình, công lý, bình đẳng và hạnh phúc? Tại UNDP, chúng tôi tin rằng một hành động quan trọng là tăng cường các cơ chế trao quyền cho người dân địa phương, cả cho cộng đồng và chính quyền. Trao quyền cho người dân trên lãnh thổ của họ không chỉ cho phép họ tích cực tham gia vào các quyết định ảnh hưởng đến tương lai của họ, mà còn thúc đẩy sự ổn định và gắn kết xã hội - những yếu tố thiết yếu cho hòa bình lâu dài.
Trong bối cảnh này, du khách và ngành du lịch có thể đóng vai trò then chốt bằng cách trực tiếp đóng góp vào phúc lợi địa phương, giảm thiểu tình trạng di cư cưỡng bức, sự thiếu thốn về mặt xã hội và bạo lực liên quan đến nghèo đói. Để thúc đẩy sự công bằng và hòa nhập, cần hỗ trợ và tạo điều kiện cho sự tham gia của người dân để họ có thể đóng vai trò tích cực hơn và đóng góp vào quá trình ưu tiên nhu cầu, xây dựng kế hoạch ngành và lãnh thổ, cũng như xác định chương trình phát triển địa phương.
Một chiến lược thiết yếu khác là thúc đẩy mối liên kết hiệu quả giữa các công ty du lịch lớn và các doanh nghiệp nhỏ địa phương, đồng thời tích hợp các doanh nghiệp nhỏ này vào chuỗi giá trị du lịch. Việc nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs) thông qua đổi mới, số hóa và tạo ra các không gian ươm tạo doanh nghiệp có thể tạo ra tác động kinh tế trực tiếp đến cộng đồng. Loại hình hội nhập kinh tế này có tiềm năng mang lại lợi ích cho cả các công ty du lịch và các doanh nhân địa phương, từ đó góp phần vào sự phát triển địa phương và phân bổ lợi ích công bằng hơn.
Cuối cùng, điều cần thiết là tất cả các sáng kiến này phải được phát triển với tầm nhìn toàn cầu và trong khuôn khổ chính sách công lãnh thổ nhằm cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản, chẳng hạn như chăm sóc sức khỏe và giáo dục chất lượng. Những dịch vụ này là nền tảng cho một lực lượng lao động khỏe mạnh và có tay nghề, hỗ trợ sự phát triển của du lịch và các lĩnh vực khác thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước.
Ngày Du lịch Thế giới năm nay là cơ hội để nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện hơn và nhận ra rằng điều thiết yếu là phải đảm bảo phát triển du lịch không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần tạo ra môi trường thuận lợi cho hòa bình, được hiểu là công bằng, bình đẳng và hạnh phúc. Chỉ bằng cách này, chúng ta mới có thể đảm bảo sự phát triển bền vững của con người tiến triển ở tất cả các khu vực và “không ai bị bỏ lại phía sau”.
Tác giả là Phó Đại diện Thường trú của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Cộng hòa Dominica. Bà có bằng MBA từ Trường Kinh tế và Tài chính Quốc tế thuộc Đại học Brandeis ở Boston, Hoa Kỳ, bằng Thạc sĩ Kinh tế Kinh doanh và bằng Cử nhân Kinh tế từ Khoa Kinh tế thuộc Đại học Montenegro. Bà nói được tiếng Anh và tiếng Macedonia, và tiếng mẹ đẻ của bà là tiếng Montenegro (tiếng Serbia, tiếng Bosnia, tiếng Croatia).
