Vil la te piti piti touye serenad yo. Premyèman, kay yo te pèdi galri yo. Apre sa, te vin gen bilding yo, bawo fè nan fenèt yo, jaden yo ak pòt yo, epi ou pa t ka chante ankò si mennaj ou te nan twazyèm etaj la. Apre sa, twotwa yo te vin pi etwat... epi tout bagay te vin plen ak machin.
SANTO DOMINGO. – Yon tab long ak 16 chèz ak yon varyete asyèt ki diy de yon bakchanal women. Se 75yèm anivèsè nesans Granmè Nelly, epi nan vyey kay sa a nan Alma Rosa, youn nan kèk ki rete yo, yo manje, ri, epi pran plezi yo tankou si pa t gen demen.
Li deja de zè nan apremidi e malgre fanmi an gen prèske de zèdtan depi l chita bò tab la, konvèsasyon an ap anime e gwo chalè deyò a fè pèsonn pa anvi leve.
Nelly, grann, manman, vwazin ilistwa, ak memwa vivan yon katye ki chanje plis pase sa li admèt, li gen lespri lisid epi, pandan l ap vide yon kafe san sik, li di mèsi a pi piti pitit fi li a: Venus, yo te mennen l soti Nouyòk kòm kado anivèsè nesans. "Ti gringa a," li rele l.
Nan ane sa yo, Alma Rosa te Naco nan pati lès vil la, ak gwo kay li yo ki chaje ak plant sou gwo teras yo ak gwo galri yo. Tankou pa Juan ak Nely a, youn nan kèk ki rete yo, ki kounye a chaje ak bilding. Men, yo refize vann, menm si yo ofri yo sis apatman an echanj.
Sèl moun ki monte sou galri a se timoun piti yo, ant 4 ak 10 an, ki plonje nan aparèy elektwonik k ap jwe mizik ki fè tèt ou vire. Adolesan yo te rete ak paran ak granparan yo, ap pote asyèt nan kwizin nan pou netwaye tab la epi mete gato a deyò. Toudenkou, Daniel, 19 an, lage yon kesyon dirèkteman nan je Granpapa Juan:
"Granpapa... kijan nou fè tonbe damou san Tinder?"
Tab la pete ri, epi Don Juan apiye sou chèz li, li fè siy lakwa, men avèk yon souri malisye. Li gade plafon an, li gade Doña Nely, epi li souri yon fason koken, toujou damou:
"O, monchè... nou te konn tonbe damou ak serenad. Ak yon gita nan men. Ak yon vwa ki t ap tranble anba yon fenèt. Epi ak radyo a... paske yo te konn dedye chante tou nan radyo a, ou te konnen?"
Je ti gason an te louvri byen gran, kirye. Epi san pèsonn pa mande, Nely ak Juan te kòmanse louvri pòt pou tan. "
Anvan, lari a te yon salon, pitit gason," li te di. Nan ane 60 ak 70 yo, Santo Domingo te yon vil ki te gen apèn de ou twa etaj, plis orizontal e trankil. Nan epòk sa a, serenad yo te prèske yon seremoni chak swa, epi twotwa yo te vrè ekstansyon galri a, ki te yon ekstansyon salon kay yo, epi vwazen yo te konnen youn lòt pa non epi pou tout lavi.
“Ou te ka kanpe sou nenpòt twotwa san ou pa pè yon machin t ap pase sou ou,” Granpapa Juan di, “epi si yon gwoup te rive an silans, gita nan men, pèsonn pa t deranje oswa pè; Okontrè, vwazen yo te konn voye je nan fenèt yo oswa bese rido yo pou pèsonn pa t wè yo ap fouye. “Se tou ki moun jodi a?”
"Epi pa di ou pa t chante! Ou te menm oze chante 'Yo soy aquel' pa Raphael yon fwa, devan kay mwen an. Manman m te panse ou te sou," grann nan te di ak yon souri.
"Mwen te sou... sou lanmou!" Don Juan reponn, li ri.
Nan pwen sa a, ti gason yo te depoze telefòn selilè yo epi yo te koute istwa granparan yo avèk atansyon e san yo pa t kwè. Aura, pi gran pitit fi koup la, te eksplike ke serenad yo te piblik, wi, epi an menm tan trè entim.
"Yo te yon deklarasyon lanmou oubyen yon siplikasyon pou padon devan tout moun, epi byenke yo te sipoze chame, yo te sèvi tou kòm yon fason pou kriye poutèt yon kè kase. Paske nan lavi, kè kase gen pwòp ti melodi pa li; mande pòv Fidelina. Depi nan kòmansman, ti gason sa a te fè l soufri, epi apre sa li te vin chante pou li," grann nan te di.
"Epi ou pa t ap kwè jan nou t ap kouri lè paran tifi yo pa t dakò epi yo te vin dèyè nou ak baton ak senti. Nou te tankou Feliz Sánchez," Juan te di, li ajoute: "Pi mal la se te lè tifi a te rejte pretandan an: li te konn voye dlo oswa lòt likid ki mwens nòb pa fenèt la, epi ou ka imajine sa k te pase.".
Tigason yo t ap woule atè a; yo pa t janm tande istwa konsa.
Chante ki defini epòk.
Pitit pitit yo te mande ki chante yo te chante, epi Doña Nely, memwa li file pa nostalji, te eksplike ke te gen "chante obligatwa", sa yo ke chak moun k ap chante serenad te dwe genyen nan repètwa yo, epi ke sa yo chanje ak chak deseni.
Apre sa, avèk menm solanite yon istoryen itilize pou site dokiman, granpapa a resite lis la:
"Nan ane 60 yo, bolero a te domine lannwit lan: 'La gloria eres tú' pa Los Panchos/Bola de Nieve, 'Sabor a mí' pa Álvaro Carrillo/Los Panchos. 'Perfidia' pa Los Panchos/Alberto Domínguez, ak 'La Barca' pa Los Tres Caballeros te popilè tou kòm chante kè kase."
"Si ou pa t chante 'Sabor a mí', li te pi bon pou ou pa soti," granpapa a te di, ri. "Se te kat vizit ou." Youn ladan yo te kanpe devan kay tifi a, ak de zanmi k ap jwe gita ak kè nan gòj li. "Mwen te chante 'Pena' pa Bienvenido Brens pou grann ou. Chanson sa a te kite l san pawòl."
Nely gade l ap souri epi li vin timid. "O, ou menm! Gade kijan l reyaji!" Aura te di byen fò, epi tout moun te pete ri, epi granparan yo te kòmanse site non atis yo: Javier Solís, Vicente Fernández, Rolando La Serie, Fernando Valadés, Aníbal de Peña, Rafael Colón, Marco Antonio Muñiz, María Luisa Landín, Elenita Santos, Libertad Lamarque, Leo Marini, Eduardo Brito.
Yo te kontinye konte chante epi yo te retounen nan ane 70 yo, lè balad womantik la te reprezante gwo vwa ak rekonfò nan kè kase.
Te gen yon ranchera nan ane 60 yo ki te pi make pase tout lòt yo: "Serenata Huasteca" pa José Alfredo Jiménez, epi Granpapa te sonje li. Yon bèl chante damou, tankou "Te amaré toda la vida" pa Javier Solís, "Lady Laura" pa Roberto Carlos, "Guitarra, suena más bajo" pa Nicola DiBari, ak "Eres Tú" pa Mocedades. Yo te mansyone tou chante kè kase tankou "El Triste" pa José José, "Un beso y una flor" pa Nino Bravo, ak "Amigo de qué," pami anpil lòt. "
Lè yo t ap chante 'El Triste,' sa vle di bagay yo te vrèman mal," Doña Nely te ajoute, machwè l prèske soti nan bouch li. "Sa a te konn kraze yo! Yo te prèske toujou fini pa gen okèt."
Nan ane 80 yo, Granpapa te kontinye, vil la te akselere, li te kòmanse monte, men serenad la te dire. Nan epòk sa a te gen anpil bon merengue tankou "La quiero a Morir" pa Sergio Vargas oubyen "No hay nadie más" pa Ramón Orlando. Mwen te tande yo anpil bò isit la.
Chante damou: "Madrigal" pa Danny Rivera, "Bachata Rosa" pa Juan Luis Guerra ak 440, oubyen "Me olvidé de vivir" pa Julio Iglesias. Chante kè kase: "Todo se derrumbó" pa Emmanuel, "Él me mintió" pa Amanda Miguel, "Perdóname" pa Camilo Sesto, ak "Mientras llueve" pa José José. "
Nan epòk sa a, vil la t ap chanje, epi ou te oblije chante pi fò paske machin yo te kouvri w," Juan te di, pandan l ajoute ke te gen anpil plis limyè tou, epi serenad yo anjeneral te eseye kache.
Rosa
, dezyèm pitit fi Juan ak Nely, te ajoute ke nan ane adolesans li (ane 80 yo), se pa t sèlman lari, gita, ak granmaten ki te konte. Te gen yon lòt fason pou tonbe damou epi kriye: dedikasyon nan radyo.
Li te pale ak timoun yo, pandan l ap rakonte ak granmoun yo souvni pwogram radyo tankou "Cien canciones y un millón de Recuerdos" (San Chanson ak yon Milyon Souvni), "Pídalo hoy y escúchelo mañana" (Kòmande l jodi a epi koute l demen), ak "Sábado viejo" (Vye Samdi), ki te vin tounen tanp konfesyon atravè ond radyo yo pandan moun yo te vin pi izole pandan vil la t ap vin pi iben. Bilding lan te vètikal, epi kote yon fanmi te rete, kounye a uit moun te rete.
"Se te tankou voye yon mesaj vokal, men avèk pwezi," Grann te ri. "Ou ta rele, moun k ap anonse a ta mande, 'Plezi ki moun sa a?' epi apre sa ou ta di non mennaj ou... oswa non malere ki te kraze kè ou a."
Yo pete ri, epi Granpapa vin sonje ke chante li te pi souvan dedye nan radyo a, pou Nely byen sûr, sete: "Buenas noches mi amor" pa Roberto Yanez, ki, dapre zanmi l, sikyat Manuel Mota Castillo, yon animatè radyo nan ane 1960 yo, te tèlman popilè liy telefòn yo te chaje ak demann, epi se te chante sa a li te konn itilize pou l fini pwogram li a "Boleros inoubliyab" a 10:00 nan mitan lannwit.
Te popilè tou "El Reloj" chante pa Lucho Gatica, "Pecado" pa Roberto Yanés, ak "Nuestro juramento" pa Julio Jaramillo, ki te pi renmen pou rekonsilyasyon yo.
"Mwen te konn rele Radyo Popilè epi mande yo pou yo jwe 'La nave del olvido' José José a pou Nely," Granpapa te di. "Pafwa mwen te konn mande yo pou yo li yon powèm sou radyo a, e sa se te yon lòt kalite serenad, men san gita.".
Pitit pitit yo t ap koute ak je yo byen louvri, yo pa t janm kwè, tankou si yo t ap li yon istwa lanmou dominiken.
Lè sa a, granpapa a te gade nan direksyon lari a, je l te tonbe sou baryè a, epi li te di: “Vil la te touye serenad yo piti piti. Premyèman, kay yo te sispann gen galri. Apre sa, te vin gen bilding apatman yo, bawo fè nan fenèt yo, jaden yo ak pòt yo, epi ou pa t ka chante ankò si mennaj ou te nan twazyèm etaj la. Apre sa, twotwa yo te vin pi etwat… epi apre sa, tout bagay te plen ak machin. Ou pa konnen vwazen ou yo ankò, epi li te enposib pou w al deklare lanmou w, erezman ou gen radyo.”
Bri a, prese a, pè a, baryè yo, baryè elektrik yo… tout bagay te kontribye nan disparisyon serenad yo. Doña Nely te soupi: “Yon serenad bezwen silans, pitit mwen yo. Entimite. Epi vil la pa ofri sa ankò.”
Yon Fen Chante Dous
Lè manje midi a te fini, youn nan pitit pitit yo, menm moun ki te mande sou Tinder a, te gade grann li epi li te di, "Epi èske ou toujou konnen nenpòt nan chante sa yo, Granmè?"
Li te souri ak yon ekla ansyen mòd ki parèt sèlman lè bon tan lontan an frape ankò.
Li te rakle gòj li epi, san yon gita men ak nanm, li te chante:
"Revèy, pa make lè yo," epi Don Juan te rantre nan refren an: "Paske m ap vin fou..." epi soti nan kwizin nan Aura te soti pou chante refren an: "Li pral ale pou tout tan, lè douvanjou kase ankò," epi soti nan balkon an Rosa te rantre nan chante a: "Revèy, sispann vwayaj ou, paske lavi mwen ap fennen..." epi soti nan chanm lan Daniel te kouri pou chante: "Li se zetwal ki klere èt mwen, san lanmou li mwen pa anyen..."
Melodi a te flote sou tab la, sou asyèt yo, sou telefòn yo ki te etenn pou premye fwa nan apremidi a. Pou yon moman, yon ti moman pafè, Santo Domingo te gen twotwa laj ankò, nwit trankil, ak fenèt ba.
Epi malgre vwazen yo pa t tande yo, pou yon ti moman, kay la te tounen yon Santo Domingo ankò kote serenad yo toujou anfòm, e menm si se an MP3, lanmou kontinye ap chèche chante li.
