Τα τελευταία χρόνια, έχει γίνει σύνηθες να αποκαλούμε οποιαδήποτε μικρή προσαρμογή σε προσχεδιασμένα σχέδια «σχεδιασμό κατά παραγγελία». Και είναι ακόμη πιο συνηθισμένο να μπερδεύουμε ένα σπίτι με ακριβά έπιπλα, μια εντυπωσιακή πρόσοψη και μια ουδέτερη χρωματική παλέτα με ένα σπίτι σχεδιαστή.
Αλλά ένα σπίτι σχεδιαστή δεν αναγνωρίζεται από την μάρκα των επίπλων ή τα τετραγωνικά του μέτρα.
Αναγνωρίζεται από αυτά που αποκαλύπτουν για τους κατοίκους του. Από το πώς συμπληρώνει αβίαστα τον τρόπο ζωής τους.
Από το πώς ερμηνεύει την καθημερινότητά τους με λειτουργική αρχιτεκτονική και συνεκτική ομορφιά.
Ο σχεδιασμός κατά παραγγελία δεν έχει να κάνει με το να ρωτάς πόσες καρέκλες χρειάζεσαι στην τραπεζαρία, πόσα υπνοδωμάτια θέλεις ή πόσα μπάνια προτιμάς.
Έχει να κάνει με το να μπεις στο μυαλό του ιδιοκτήτη και να ανακαλύψεις ανάγκες και δυνατότητες που δεν γνώριζε καν ότι είχε
ή που ποτέ δεν φανταζόταν ότι ο σχεδιασμός θα μπορούσε να καλύψει.
Μια πελάτισσα που, χωρίς να το καταλαβαίνει, χορογραφούσε νοερά ρουτίνες ενώ μαγείρευε. Η αρχική διαρρύθμιση την έσπρωχνε σε ένα άσχημα τοποθετημένο νησί. Επανασχεδιάσαμε την κουζίνα ως μια ρευστή, σχεδόν θεατρική ακολουθία, έτσι ώστε η ρουτίνα της να μην συγκρούεται με τον χώρο, αλλά μάλλον να τον κατοικεί ρυθμικά.
Ένα στέλεχος που δεν σταματούσε ποτέ, αλλά ήταν πάντα κουρασμένος. Δεν ήθελε «δωμάτιο διαλογισμού». Αυτό που χρειαζόταν ήταν ένας αόρατος μικροχώρος, ανάμεσα σε δύο τοίχους, με ένα παγκάκι κρυμμένο από τον διάδρομο και ελεγχόμενο φωτισμό, ώστε να μπορεί να κάθεται χωρίς το τηλέφωνό του στο χέρι. Την ονομάζουμε ζώνη επανεκκίνησης. Την χρησιμοποιεί κάθε μέρα.
Ένας λάτρης του κλασικού κινηματογράφου που είχε ως έθιμο να παρακολουθεί μια ταινία κάθε βράδυ, απογοητευόταν από τον θόρυβο, τα φώτα και τις διακοπές από το υπόλοιπο σπίτι. Ανασχεδιάσαμε το σαλόνι του σε μια καθηλωτική κάψουλα με συγχρονισμένο αυτοματισμό σπιτιού: λέγοντας μια λέξη-κλειδί, τα φώτα χαμηλώνουν, οι κουρτίνες κλείνουν και το σύστημα ήχου και προβολής ενεργοποιούνται χωρίς να αγγίξει ούτε ένα κουμπί. Δεν παρακολουθεί πλέον ταινίες. Τις κατοικεί.
Ένα καλοσχεδιασμένο σπίτι έχει χωρική μνήμη. Θυμάται τι ο πελάτης δεν ήξερε πώς να ζητήσει, αλλά χρειαζόταν. Και χτίζει από εκεί.
Το πρόβλημα είναι ότι η αγορά έχει μεταμφιέσει αυτό που πραγματικά είναι προσωπικό branding με ακριβά φινιρίσματα ως «εξατομίκευση». Όλα φαίνονται ίδια. Όλα λάμπουν. Αλλά όλα δίνουν την ίδια αίσθηση.
Και όταν κάποιος μετακομίζει σε αυτό το άψογο σπίτι... κάτι δεν ταιριάζει. Ο χώρος δεν αντηχεί με την ενέργειά του. Δεν υποστηρίζει τον ρυθμό του. Δεν κρατάει την ιστορία του.
Εκεί σπάει η μαγεία. Γιατί ένας πραγματικός οίκος σχεδιαστών δεν επιδιώκει να ευχαριστήσει. Επιδιώκει να ανήκει κάπου.
Ο σχεδιασμός που αφήνει το στίγμα του δεν έχει να κάνει με την επιβολή, αλλά με την ακρόαση. Και αυτό δεν είναι τάση.
Είναι μια δέσμευση στις ζωές όσων θα κατοικούν σε αυτόν τον χώρο κάθε μέρα, χωρίς μάρτυρες ή εξωτερική έγκριση.
