Ana María Díaz
Đại diện thường trú của UNDP tại Cộng hòa Dominica
Ngày 1 tháng 6 đánh dấu sự bắt đầu mùa bão Đại Tây Dương, và năm nay, Đại học Bang Colorado dự đoán mùa bão năm nay sẽ dữ dội hơn mức trung bình của những thập kỷ gần đây. Các mô hình khí hậu đang thay đổi nhanh chóng, và khu vực của chúng ta, với tất cả vốn tự nhiên và văn hóa – cũng như sự dễ bị tổn thương và các yếu tố rủi ro nghiêm trọng – đang phải đối mặt với những thách thức đặc biệt trước những sự kiện như vậy. Với sự khởi đầu của mùa bão này, chúng ta có cơ hội mới để tăng cường năng lực phòng ngừa, chuẩn bị và phục hồi hướng tới khả năng chống chịu.
Biến đổi khí hậu đã làm gia tăng cường độ các hiện tượng thời tiết, khiến các cơn bão trở nên thường xuyên hơn, dữ dội hơn và phát triển nhanh hơn. Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới, từ năm 1970 đến năm 2021, đã có 11.778 thảm họa liên quan đến thời tiết xảy ra, gây ra 2 triệu ca tử vong. Trong số đó, 90% xảy ra ở các nước đang phát triển.
Hơn nữa, những thảm họa này đã gây ra thiệt hại kinh tế toàn cầu lên tới 4,3 nghìn tỷ đô la. Và mặc dù hơn 60% thiệt hại xảy ra ở các nền kinh tế phát triển, nhưng chúng chỉ chiếm chưa đến 0,1% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của các quốc gia đó. Ngược lại, ở các nước đang phát triển, 7% các thảm họa gây thiệt hại kinh tế có tác động tương đương với hơn 5% GDP.
Điều này nhấn mạnh biến đổi khí hậu làm gia tăng các mối đe dọa đối với sự phát triển bền vững, đòi hỏi chúng ta phải chuyển từ cách tiếp cận phản ứng sang cách tiếp cận chủ động và hướng tới tương lai cho khu vực. Việc chỉ ứng phó với các tình huống khẩn cấp không còn đủ nữa; chúng ta phải dự đoán trước chúng.
Tại UNDP, chúng tôi hoàn toàn cam kết với sự thay đổi mô hình này và đã đặt hành động chủ động là một trong những ưu tiên hàng đầu. Chúng tôi hợp tác với các chính phủ và cộng đồng để phát triển các hệ thống cảnh báo sớm mạnh mẽ, các kế hoạch dự phòng hiệu quả và các cơ chế tài chính đổi mới cho phép hành động trước khi thảm họa xảy ra. Tuy nhiên, chúng ta phải thừa nhận rằng vẫn còn rất nhiều việc phải làm: chúng ta biết nhiệm vụ phía trước rất rộng lớn và đòi hỏi những nỗ lực tập thể quyết tâm hơn nữa.
Quá trình phục hồi không bắt đầu sau thảm họa; nó bắt đầu từ rất lâu trước đó. Phục hồi hiệu quả đòi hỏi kế hoạch chuẩn bị kỹ lưỡng, hệ thống đánh giá thiệt hại mạnh mẽ, cơ chế tài chính linh hoạt, và hệ thống giám sát, đánh giá và truyền thông hiệu quả với người dân.
Nhưng trên hết, phục hồi đòi hỏi một cách tiếp cận vượt ra ngoài việc tái thiết vật chất, một cách tiếp cận ưu tiên nhu cầu của người dân, đặc biệt là việc khôi phục sinh kế, dịch vụ công cộng và cấu trúc xã hội của họ. Bởi vì phục hồi thực sự bao gồm sự chuyển đổi: chuyển đổi điểm yếu thành khả năng phục hồi, thách thức thành cơ hội và các hệ thống dễ tổn thương thành các hệ thống mạnh mẽ và dễ thích ứng.
Về vấn đề này, UNDP đã và đang hỗ trợ các quốc gia trong khu vực tăng cường quản lý các quá trình phục hồi và định hướng lại động lực phát triển theo hướng khả năng phục hồi. Mục tiêu của chúng tôi là hợp tác với các quốc gia để đảm bảo các quá trình này mang tính toàn diện, bền vững và đáp ứng được nhu cầu đa dạng của người dân bị ảnh hưởng, đặc biệt là những người dễ bị tổn thương nhất.
Vì vậy, chúng tôi rất vinh dự được cùng Cộng hòa Dominica và toàn khu vực tham gia Hội nghị Điều phối Khu vực lần thứ nhất về Mùa bão năm 2025 tại Trung Mỹ và Cộng hòa Dominica, được tổ chức vào tuần trước và quy tụ 22 quốc gia tại Santo Domingo. Chúng tôi cũng ghi nhận việc quốc gia này đảm nhận chức Chủ tịch lâm thời của Trung tâm Điều phối Phòng chống Thảm họa tại Trung Mỹ và Cộng hòa Dominica (CEPREDENAC) và cùng kêu gọi hành động phối hợp.
UNDP tái khẳng định cam kết hỗ trợ những nỗ lực này thông qua các chương trình và dự án trên khắp khu vực. Chúng tôi tin tưởng rằng chỉ thông qua một cách tiếp cận phối hợp và tích hợp, chúng ta mới có thể xây dựng khả năng phục hồi mà cộng đồng của chúng ta cần và xứng đáng có được.
Chúng ta hãy cùng nhau xây dựng con đường hướng tới một khu vực mạnh mẽ hơn, công bằng hơn và kiên cường hơn, không để ai bị bỏ lại phía sau.
