Tríchtừ báo El País
Thị trường năng lượng đang phản ứng trước kịch bản tồi tệ nhất có thể xảy ra, một kịch bản có thể dẫn đến những hậu quả khó lường: Nga xâm lược Ukraine. Khí đốt tự nhiên, một loại nhiên liệu mà EU phụ thuộc rất nhiều vào quốc gia khổng lồ Á-Âu này, đã tăng vọt 30% vào thứ Năm trong một phiên giao dịch chưa từng có, đạt đỉnh 60%. Mức giá 115 đô la mỗi megawatt-giờ vào cuối buổi chiều cao gấp sáu lần so với chỉ một năm trước. Trong khi đó, Brent - chuẩn mực của châu Âu - đã vượt qua mốc 100 đô la - mức chưa từng thấy kể từ năm 2014 - và đe dọa kéo dài đợt tăng giá mạnh gần đây của xăng và dầu diesel.
Mức độ nghiêm trọng của vòng trừng phạt kinh tế mới mà Brussels đang chuẩn bị nhằm làm suy yếu nền kinh tế của Điện Kremlin sẽ là yếu tố then chốt để đánh giá giá cả các mặt hàng năng lượng có thể tăng cao đến mức nào. Mặc dù Tổng thống Nga Vladimir Putin đã nhiều lần cam kết không cắt nguồn cung cấp khí đốt hoặc dầu mỏ — một động thái ông không thể thực hiện ngay lập tức trong bối cảnh chi tiêu quân sự đang tăng vọt — uy tín của ông đang ở mức thấp nhất sau cuộc tấn công trên bộ và trên không vào nước láng giềng.
“Tất cả phụ thuộc vào cách châu Âu và Hoa Kỳ phản ứng,” Hans van Cleef, nhà kinh tế cấp cao tại ngân hàng ABN Amro của Hà Lan, nhận định. “Liệu họ có áp đặt lệnh trừng phạt lên các ngành dầu khí hay không?” ông đặt câu hỏi. “Giá dầu khí đã trở thành thước đo tốt nhất cho nỗi sợ hãi trong cuộc khủng hoảng này: bất kỳ sự gián đoạn nào đối với dòng chảy từ Nga sang châu Âu, dù là do hư hỏng sản phẩm hay do lệnh trừng phạt, đều sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nguồn cung hiện tại,” Norbert Rücker, người đứng đầu bộ phận phân tích kinh tế tại ngân hàng đầu tư Julius Baer, bổ sung trong một ghi chú gửi khách hàng, trong đó ông cũng đặt ra một số câu hỏi để suy ngẫm: “Liệu phương Tây có áp đặt các lệnh trừng phạt nghiêm khắc đối với Nga bất chấp chi phí kinh tế cao mà việc giá dầu tiếp tục tăng sẽ gây ra? Liệu Trung Quốc và Ấn Độ [các nước nhập khẩu năng lượng ròng] có tham gia vào cuộc xung đột nếu họ cũng phải gánh chịu một phần chi phí kinh tế? Liệu các nước sản xuất dầu mỏ có nhượng bộ trước áp lực của phương Tây và dỡ bỏ các hạn chế về nguồn cung để bơm thêm dầu thô?”.
Chi phí dầu khí tăng cao đang gây ra những hậu quả thảm khốc đối với lạm phát ở châu Âu, một biến số vốn đã ở mức chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ. Điều này là do cả sự tăng giá nhiên liệu ô tô - vốn đã ở mức cao kỷ lục từ lâu trước khi giá dầu thô vượt qua mốc 100 đô la một thùng - và sự tăng giá dầu sưởi và điện, cả hai đều phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến trên thị trường khí đốt tự nhiên.
Theo số liệu của Eurostat, hơn 40% lượng dầu mỏ tiêu thụ của Liên minh châu Âu đến từ Nga, trong khi con số này vào khoảng 25% đối với khí đốt tự nhiên. Tuy nhiên, bức tranh tổng thể này che giấu những khác biệt đáng kể giữa các quốc gia thành viên: trong khi Đức và các nước Trung Âu khác tiêu thụ đến 2/3 lượng khí đốt tự nhiên từ Nga, thì ở Tây Ban Nha con số này chỉ đạt chưa đến 10%. Điều tương tự cũng đúng với dầu mỏ: Đức mua khoảng 1/3 lượng dầu từ Moscow, trong khi ở Tây Ban Nha con số này chỉ khoảng 5%. Một vấn đề khác là trữ lượng khí đốt chiến lược của EU đang ở mức thấp nhất trong hơn một thập kỷ.
Ủy ban châu Âu hiện đang xây dựng các kế hoạch dự phòng để tìm kiếm các nguồn cung cấp nhiên liệu thay thế. Nỗ lực này bao gồm, ví dụ, các cuộc đàm phán với Mỹ, Qatar và Na Uy để tăng khối lượng khí đốt tự nhiên nhập khẩu bằng đường biển, một lượng đã tăng theo cấp số nhân kể từ khi bắt đầu cuộc khủng hoảng năng lượng. Mặc dù khí đốt là vấn đề cấp bách nhất hiện nay, Brussels cũng đang xem xét các phương án thay thế cho việc nhập khẩu dầu thô, hiện đang đến từ Nga, nhà sản xuất lớn thứ hai thế giới với thị phần gần 10%.
Ủy viên châu Âu phụ trách năng lượng Kadri Simson nhấn mạnh hôm thứ Hai rằng EU “đã chuẩn bị sẵn sàng ngay cả cho kịch bản xấu nhất”. Bà cho biết trong chuyến thăm Madrid rằng tình hình “gần như đã được đảm bảo” cho giai đoạn cuối mùa đông. Tương tự, Phó Thủ tướng thứ ba kiêm Bộ trưởng Chuyển đổi Sinh thái của chính phủ Tây Ban Nha, Teresa Ribera, nhấn mạnh hôm thứ Năm rằng nguồn cung “được đảm bảo” nhưng cũng lưu ý rằng Tây Ban Nha “có thể bị ảnh hưởng” bởi giá năng lượng tăng cao “trên mọi phương diện”.
