Nan yon vòl "avion" pou New Jersey, Brenda resevwa nan men kouzin avoka li konsèy inatandi li te bezwen pou l konprann sa ki pi bon pou li nan sistèm taks Repiblik Dominikèn ak Etazini.
SANTO DOMINGO.–Brenda te antre nan branch Banreservas ki sou 181yèm Ri nan Washington Heights pou l mande enfòmasyon sou kondisyon pou yon prè ipotèk epi, pandan l te la, pou l te pran refij kont lapli a epi pou l te konbat fredi 3 degre Sèlsiyis la nan lavèy Desanm.
Li te ale ak kèk bwochi ak tèt li ap vire, paske menm lè yo te eksplike l bagay yo, li pa t konprann anpil bagay. Li t ap gen pou l retounen yon lòt lè, lè l te gen plis tan, donk li te ale nan La Casa del Mofongo, li te achte manje pou l pote ale, epi li te ale pran bis li nan arè bis George Washington Bridge la.
Lè li rive, youn te fèk pati, kidonk li te oblije tann kèk minit. Yon moun te touche zepòl li epi kouvri je l pa dèyè. Li pa t pè; li te konnen se te yon moun li te konnen. Li lonje men l dèyè do l, epi moun nan di: "César, sa fè lontan!" Se te kouzen li, ki te Dominikèn tou, ak yon gwo souri, yon avoka depi prèske de deseni nan Queens. "Sa k genyen ak figi yon moun k ap dirije peyi a?" li di.
Brenda te mete kaye li a sou kote, li te rale gan li yo, epi li te mete yo paske li te pi frèt anwo a. César te fè l konpliman, li te di bagay tankou, "Ou bèl anpil," ak "Ou pa vyeyi," epi li te jis souri.
-Sa fè m plezi wè w, Bondye mete w sou chemen m. Gade, mwen sot kite bank lan, mwen pwofite lefèt ke m te toupre a pou m mande enfòmasyon sou pwosesis pou achte yon kay nan Santo Domingo. Mwen vle ale la, vyeyi la, ak chalè a, fredi sa a ap anwiye m.
"Men kouzin, di m kijan m ka ede w. Se egzakteman sa m fè. Jodi a mwen t al lakay Five Boros pou m vizite moun, e kounye a mwen pral manje lakay yon fi mwen te rankontre. Li rete Hackensack.".
-Ou sanzespwa- yon bon sant dous ak pike te rive nan nen li, sa ki te pouse kèk moun mande: "Epi ki moun ki pote ti goute sa a?"
– Epi èske se yon arepa w ap pote bay yon mennaj? – Brenda di, ap ri, epi li kòmanse rakonte l istwa kay li vle achte nan peyi l la.
Soti Nouyòk pou rive Nou Jèsi pa avyon
Yon fwa nan bis la, yon vrè bato rapid, Brenda rale kaye li pou asire li pa rate anyen, li pran kreyon li pou l note enstriksyon César yo, epi li eksplike tout sa li te fè rechèch sou li. Li mande chofè a pou l bese mizik la yon ti kras paske menm chita bò kote kouzin li, yo pa t ka tande youn lòt.
-César, mwen vle pran retrèt mwen nan Santo Domingo. M ap chèche kay ant RD$8 ak RD$10 milyon. Sa fè anviwon US$133,000 pou rive US$166,000, pa vre?
"Se vre," li konfime. "Men, anvan nou kòmanse chèche kay, nou bezwen pale sou taks, paske ou gen doub sitwayènte. Sa ka mache an favè w... oubyen konplike bagay yo si ou pa konnen kijan pou jere sa."
Brenda te louvri je l ak bouch li an menm tan. Pèsonn pa t janm di l anyen sou bagay yo ki t ap vin konplike.
- O Bondye mwen, pa di m sa!
-Rilaks, mwen pa t vle fè w pè, madanm. Koute byen.
Èske mwen ta dwe achte antanke Dominikèn oubyen antanke etranje?
Kouzen an te kòmanse eksplike tout bagay, li t ap eseye fè l pi kout e klè posib nan sikonstans yo, men li te fè l tankou si l t ap bay yon konferans nan yon salklas. Epi Brenda t ap pran nòt.
Brenda, nan Repiblik Dominikèn pa gen okenn diferans ant achte antanke Dominikèn oswa antanke etranje. Lwa sou Rejis Imobilye 2005 ak règleman li yo deklare ke chak achtè, kèlkeswa nasyonalite yo, gen egzakteman menm dwa pwopriyete yo. Kidonk, ou ka asire w de sa.
Li te byen vit note sa: “✔ Pa gen okenn diskriminasyon ki baze sou nasyonalite.”
"Men," li te ajoute, pandan l ap leve yon dwèt, " estrateji a chanje akòz taks ou yo Ozetazini."
Brenda panche pi devan.
-Men, w'ap konfonn mwen plis toujou, pa rilaks, sa serye.
-Rilaks, koute sa, dapre Trezò Dominikèn nan, men pèspektiv ou:
1. Taks sou Transfè (ITBIS)
-Dapre bwochi "Transfè Pwopriyete" DGII a (Direksyon Jeneral Taks Entèn yo), ki te mete ajou an 2025, ou dwe peye yon sèl valè: 3% nan valè pwopriyete a pou transfere li sou non ou.
Brenda te ekri: ✔ 3% frè transfè. Peman yon sèl fwa.
2. Taks sou byen imobilye (IPI)
-Apre sa, chak ane Leta kolekte IPI a, ki reglemante pa DGII a, epi an 2025 papòt egzanpsyon an se RD$10,190,833, dapre rezolisyon ki te pibliye an janvye 2025 epi li fonksyone konsa:
✔ Si ou se yon moun fizik (tankou ou):Ou peye 1% chak ane sèlman sou depase RD$10,190,833 la.
Brenda leve tèt li:
"E si m achte yon bagay ant RD$8 milyon ak RD$10 milyon?
" "Si ou achte RD$10 milyon, ou toujou egzante paske ou toujou anba papòt la.
Epi si se te yon ti kras plis—ann di RD$10,300,000—ou ta peye 1% sou sèlmanRD$109,167... yon bagay tankou RD$1,091 pa ane. Trè jere."
-Aa, kounye a mwen kòmanse konprann!
-Kounye a, ann pale de sa ki vrèman enterese w la: Etazini, epi ann pran l etap pa etap:
1. IRS la (Sèvis Entèn Revni Etazini)
Gade, antanke sitwayen ameriken, kit kay ou an Repiblik Dominikèn oswa sou Mas, ou oblije rapòte li.
Sa pa vle di ou pral peye otomatikman, men li fè sa:
✔ Mete l nan deklarasyon taks federal ou a.
✔ Deklare revni lokasyon si ou lwe l.
✔ Apre sa, dedwi depans admisib yo (enterè, antretyen, depresyasyon).
"Hmph!" Brenda fronse sousi l. "Donk, èske mwen ta dwe achte antanke Dominikèn oubyen antanke Ameriken? Se sa mwen vle ou di m.".
Brenda te kòmanse vin enpasyan.
"Nan Repiblik Dominikèn nan sa pa enpòtan," César te di, " sa pa enpòtan pou IRS la. Sa ki enpòtan se sa ou fè ak pwopriyete a."
- Si w sèvi avè l sèlman pou viv → Ou pa peye taks federal adisyonèl.
- Si ou lwe l → Ou peye taks sou revni etranje, men ou ka dedwi depans yo.
- Règ sou pwofi kapital epi ou dwe rapòte li.
Brenda te ekri tout bagay sou yon paj ki gen tit “Hacienda: USA vs RD” epi, kòmsi se pa t anyen, li te mande l:
Èske gen yon trete ki ta anpeche m peye doub? Tankou yon akò lib echanj oubyen yon bagay konsa…
César te di aklè: Non. Pa gen okenn trete doub taksasyon ant Repiblik Dominikèn ak Etazini. Men, IRS la ofri yon benefis yo rele "kredi taks etranje": ✔ Si ou peye taks sou yon pwopriyete nan Repiblik Dominikèn, ou ka konpanse li sou deklarasyon taks ameriken ou an.
–Se poutèt sa m ap mande w, kisa ki pi bon pou mwen?
César te kategorik: pi bon opsyon pou ou menm ak nenpòt Dominikèn ki gen doub sitwayènte ameriken se:
✔ Achte antanke sitwayen dominiken, paske ou pa bezwen okenn lòt papye.
✔ Deklare l bay IRS antanke sitwayen ameriken.
✔ Kenbe dokiman ou yo òganize pou dediksyon yo.
✔ Sèvi ak kay la kòm rezidans prensipal ou pou evite taks sou revni.
Brenda te rale yon soupi soulaje, paske li te finalman konprann yon bagay.
César te gen anviwon 7 minit ki rete anvan li te desann nan 7-Eleven nan kwen an kote nouvo mennaj li a t ap tann li, epi pandan li t ap boutonnen jakèt li, li t ap prepare pou l desann, li te konkli:
"Kouzen, sa ou bezwen fè se jwenn yon bon ajan byen imobilye nan Santo Domingo, tcheke zòn k ap devlope yo, kalkile pri reyèl ou yo, epi pa bliye ke nan Repiblik Dominikèn, depans pou fèmti a rive ant 3% ak 4%, sitou akòz ITBIS la (Taks sou Valè Ajoute). Kenbe liv ou a," li te ajoute, souriyan, "paske sa ap sove ou anba IRS la (otorite taks ameriken an, men nan nivo federal la). Epi, Brenda, ekri sa: M ap rele ou pita pou m eksplike metòd peman yo. Sa serye, e kounye a otorite taks la menm tcheke koulè lajan an."
Brenda fèmen kaye li a, satisfè. Li te santi li pa t ap reve ankò; san l pa t planifye l, li te gen yon plandevan. Li te anbrase kouzen l, li swete l bòn chans. Lè l soti nan machin nan, li gade zanmi ki t ap tann li nan pòt magazen an de anwo jouk anba. Li fè yo siy orevwa epi li souri byen laj.
"Li bèl wi! Mwen te bliye mande l kote l soti. Oke, m ap rele l pita pou l ka eksplike m metòd peman yo.".
Apre sa, li te kenbe kaye a sou pwatrin li epi li te soupi ak emosyon ak soulajman. Pou premye fwa, Brenda te santi ke rèv li pou l pran retrèt li nan Santo Domingo te gen yon chemen ki pi klè pou l avanse.
Lis verifikasyon Brenda a
1) Anvan ou achte
✔ Verifye tit pwopriyete a ak Rejis Fon an.
✔ Konfime ke vandè a se vreman pwopriyetè a oswa reprezantan legal li.
✔ Bidjè: RD$8 a 10 milyon (≈ US$133,000–166,000).
✔ Kalkile taks transfè 3% la (ITBIS).
✔ Mande yon sètifika privilèj ak antrav.
✔ Revize règleman kondominyòm yo (si sa aplikab).
✔ Verifye ke pwopriyete a pa gen okenn dèt oswa retansyon taks sou pwopriyete (IPI) ki poko peye.
✔ Verifye ke enfòmasyon kadastral pwopriyete a ajou ak DGII (Direksyon Jeneral Taks Entèn yo).
2) Lè w ap siyen kontra a
✔ Mete metòd peman an: transfè labank, chèk sètifye oswa chèk kaye, lèt prè labank, oswa yon konbinezon de yo. (Egzijans DGII depi 1ye me 2025; si ou pa mete enfòmasyon sa a, DGII ka rejte transfè a.) ✔ Asire w ke
montan an ak metòd peman ki dekri a koresponn ak resi reyèl yo.
✔ Kenbe resi transfè, chèk, ak lòt resi yo.
✔ Siyen yon kontra notarye ak montan ki egzak e transparan (evite deklare mwens pase valè reyèl la).
✔ Mande pou notè a prepare yon dosye pwòp pou DGII a (kontra + atachman + kopi ID + resi).
3) Apre acha a
✔ Soumèt kontra a ak dokiman yo bay DGII a pou peye taks transfè 3% la.
✔ Ranpli pwosesis la nan 6 mwa lalwa etabli pou evite sipli.
✔ Anrejistre pwopriyete a ak DGII a pou rezon IPI.
✔ Konfime ke pwopriyete a pa depase papòt egzanpsyon IPI a.
✔ Kenbe yon dosye dokiman orijinal yo (enpòtan tou pou IRS la si w ap viv Ozetazini).
4) Obligasyon Ozetazini
✔ Deklare pwopriyetè pwopriyete a sou fòm federal la.
✔ Si ou jenere revni: rapòte li epi dedwi depans admisib yo.
✔ Sèvi ak Kredi Taks Etranje a si ou te peye taks nan Repiblik Dominikèn.
✔ Kenbe tout peman ak kontra yo òganize pou nenpòt revizyon nan lavni.
Mini gid:
- Rasanble dokiman ou yo: kat idantite dominiken oswa paspò si w ap achte antanke etranje (byenke nan ka pa w la, li pi bon pou w achte antanke Dominiken).
- Kalkile depans inisyal ou yo: pri + 3% ITBI + depans legal (anviwon 1%).
- Tcheke tit la: obligatwa.
- Siyen yon kontra pwomès epi answit zak lavant lan.
- Deklare pwopriyete a bay DGII pou rezon IPI.
- Rapòte pwopriyete a bay IRS la.
- Kenbe tout dokiman ou yo an sekirite, toujou.
