Gid: Kisa règleman dominiken yo egzije pou bilding yo an tèm de sismikite?

SANTO DOMINGO – Tranblemanntè mayitid 7.4 ki te frape Kolonbi nan dat 10 out la, ki te kite plis pase yon santèn moun mouri epi ki te lakòz gwo domaj estriktirèl nan vil tankou Cali, Manizales, Pereira ak Quibdó, te soulve ankò yon kesyon ke Repiblik Dominikèn pa kapab peye pou ranvwaye: ki jan bilding peyi a prepare pou yon evènman nan mayitid sa a? Repons kout la, dapre pwòp ajans teknik Leta Dominikèn nan, se yon repons ki boulvèsan. Gwo majorite bilding prive nan peyi a, tankou kondominyòm kote yon gwo pòsyon nan klas mwayèn iben an ap viv, pa janm sibi evalyasyon sismik.

Repiblik Dominikèn nan pa yon obsèvatè byen lwen nan aktivite sismik Karayib la. Li pataje zile Ispanyola a ak Ayiti, yon zile ki travèse soti nan lès rive nan lwès pa sistèm fay aktif: Fay Septentrional nan nò ak Fay Enriquillo-Plantain Garden nan sid, menm fay ki te lakòz tranblemanntè ki te kite plis pase 200,000 moun mouri ann Ayiti an janvye 2010. Peyi a gen pwòp istwa sismik li tou: tranblemanntè 1946 la, ak yon mayitid 8.1, te pwodui yon tsunami nan bè Samaná; epi tranblemanntè Puerto Plata an 2003 la, ak yon mayitid 6.5, te revele piblikman kijan anpil estrikti dominikèn vilnerab menm a tranblemanntè modere.

Gid sa a pa fèt pou kreye enkyetid, men pito pou bay konsèy. Li eksplike sa règleman dominiken yo egzije konsènan konsepsyon sismik, ki moun ki sipèvize konfòmite a, kijan yo evalye vilnerabilite yon bilding ki deja egziste, ki responsablite ki tonbe sou asosyasyon pwopriyetè kay yo ak administratè kondominyòm nan, epi sa nenpòt pwopriyetè kay ka fè jodi a, san yo pa tann yon tranblemanntè, pou detèmine si bilding yo vrèman prepare.

1. Nan ki nivo Repiblik Dominikèn ekspoze a yon tranblemanntè?

Risk sismik Repiblik Dominikèn nan se pa yon ipotèz byen lwen; se yon kondisyon jeolojik pèmanan. Tout zile a chita sou fwontyè ant plak Karayib la ak plak Amerik di Nò a, yon kontak tektonik ki jenere de sistèm fay aktif ki kapab pwodui tranblemanntè gwo mayitid. Fay Septentrional la kouri nan nò peyi a, toupre vil tankou Santiago ak Puerto Plata; Fay Enriquillo-Plantain Garden travèse sid la, li ale nan direksyon Ayiti, epi li se menm estrikti fay ki te kraze ak konsekans devastatè an 2010. Santo Domingo, vil ki gen plis moun epi ki pi aktif ekonomikman nan peyi a, gen anpil nan enfrastrikti li konsantre nan zòn ki gen risk sismik modere pou rive wo, yon risk ki vin pi mal sou tan.

Règleman pou Analiz Sismik ak Konsepsyon Estrikti yo, ke yo rekonèt kòm R-001, divize teritwa nasyonal la fòmèlman an de zòn selon nivo akselerasyon sismik espektral referans yo: Zòn I, ak gwo sismisité, ak Zòn II, ak sismisité mwayen. Zonaj sa a detèmine, an pratik, ki nivo egzijans konsepsyon estriktirèl nenpòt nouvo bilding dwe genyen, selon pwovens oswa minisipalite kote li konstwi a. Yon bilding ki bati nan yon zòn ki gen gwo sismisité dwe reziste fòs lateral ki pi gwo pase yon bilding ki bati, teyorikman, nan kondisyon ki pi benefik.

2. Kad legal la: Règleman R-001 ak ki moun ki kontwole konfòmite li

Règleman sismik dominiken yo pa soti ak tranblemanntè Kolonbyen an ni yo pa resan: yo evolye pandan kat deseni, epi kounye a gen de enstitisyon ki konsantre sipèvizyon yo.

• 1979 — premye presedan. Rekòmandasyon Pwovizwa pou Analiz Sismik Estrikti yo te premye dokiman dominiken ki te pran an kont efè tranblemanntè yo sou bilding yo.
• 2011 — Règleman R-001 an vigè. Ministè Travay Piblik ak Kominikasyon (MOPC) te pibliye Règleman pou Analiz Sismik ak Konsepsyon Estrikti yo, ki etabli egzijans minimòm ke analiz sismik ak konsepsyon nenpòt estrikti ki bati sou teritwa nasyonal la dwe satisfè, ak sekirite moun kòm objektif deklare a.
• MOPC, atravè Direksyon Jeneral Règleman ak Sistèm li an, responsab règleman teknik ak pèmi konstriksyon.
• Onesvie (Biwo Nasyonal pou Evalyasyon Sismik ak Vilnerabilite Enfrastrikti ak Bilding), kreye an 2001 epi fòmalize pa Dekrè 103-22, se òganis teknik ki evalye vilnerabilite sismik bilding, enfrastrikti ak liy lavi ki deja egziste yo, pwopoze solisyon ranfòsman estriktirèl epi bay sektè piblik ak prive konsèy sou travay jeni sivil.
• Depi kreyasyon li, Onesvie te fè plis pase 3,000 evalyasyon, ki te konsantre sitou sou lekòl, lopital, pon ak baraj piblik.
• Pwen avèg sistèm nan: R-001 aplike an prensip pou tout estrikti ki konstwi nan peyi a, men siveyans aktif Leta a istorikman konsantre sou enfrastrikti piblik, san konte gwo kantite bilding prive yo, ki gen ladan kondominyòm rezidansyèl ak komèsyal yo, ki te miltipliye nan de dènye deseni yo nan Santo Domingo, Santiago ak zòn touristik peyi a.

3. Ki jan yo evalye vilnerabilite yon bilding ki deja egziste fas a sismik?

Pou yon kondominyòm ki deja egziste, kesyon ki enpòtan an se pa tèlman si li te konfòm ak Règleman R-001 nan moman konstriksyon li an, men pito si kondisyon estriktirèl aktyèl li a ta kapab reziste tranblemanntè ki prevwa pou zòn li an. Pou reponn kesyon sa a, Onesvie ofri de nivo sèvis diferan.

• Evalyasyon Vizyèl Rapid la (RVA) se yon pwosedi preliminè, ki pa anvayisan, ki idantifye vilnerabilite estriktirèl evidan yo epi ki bay priyorite a bilding ki bezwen plis etid teknik. Nan pawòl direktè Onesvie a, li se pwen antre natirèl la pou nenpòt pwopriyetè oswa administratè ki vle kòmanse aprann sou kondisyon sismik bilding yo san yo pa fè gwo depans.
• Evalyasyon Detaye a, bò kote pa l, se yon etid teknik konplè: baze sou rezilta vilnerabilite sismik bilding lan, Onesvie prezante yon solisyon estriktirèl, ki gen ladan plan ak yon bidjè, pou ranfòse bilding lan epi mete l nan nivo estanda ki nesesè pou reziste tranblemanntè ki prevwa nan zòn li an. Yo mande pwosesis la fòmèlman nan men enstitisyon an, ki reponn ak yon estimasyon pri, fòmalize yon kontra, epi fè vizit nesesè yo sou plas anvan yo delivre rapò final la.

Jiska kèk semèn de sa, yo te konn aplike kalite evalyasyon sa a prèske sèlman nan sektè piblik la. Sa te kòmanse chanje nan dat 28 jiyè 2026, lè Onesvie ak Komisyon Jesyon Risk Konplè Konsèy Nasyonal Antrepriz Prive (Conep) te fè premye reyinyon fòmèl yo pou defini estrateji prevansyon sismik ansanm ki vize espesyalman pou pwolonje metodoloji Evalyasyon Vizyèl Rapid la nan bilding prive yo. Jiskaprezan, se plis yon akò entansyon pase yon obligasyon legal jeneralize, men li make yon chanjman nan apwòch ki gen anpil chans pou kòmanse tradui, nan mwa k ap vini yo, an pwogram konkrè ki vize konpayi konstriksyon yo, administratè kondominyòm yo, ak pwopriyetè endividyèl yo.

4. Responsablite konsòsyòm lan ak administratè a fas a risk sismik

Pou moun k ap jere oswa k ap viv nan yon kondominyòm dominiken, sekirite sismik se pa sèlman yon kesyon teknik; li gen yon korelasyon dirèk ak Lwa 5038 sou Kondominyòm yo. Nenpòt entèvansyon estriktirèl ki vize ranfòse yon bilding kont risk sismik, soti nan rekouvri kolòn yo rive nan enstale disipatè enèji, se, pa definisyon, yon pwojè ki afekte eleman komen pwopriyete a e pakonsekan li mande otorizasyon alavans nan men asosyasyon pwopriyetè yo, menm jan ak nenpòt lòt renovasyon ki afekte estrikti oswa fasad bilding lan.

Menm prensip la aplike pou depans pou mande yon evalyasyon sismik fòmèl nan men Onesvie oubyen yon enjenyè estriktirèl prive: si pri a kouvri pa fon konsòsyòm, li ta dwe trete kòm yon depans ekstraòdinè, sijè a apwobasyon asanble a epi anrejistre nan pwose vèbal ki koresponn lan, menm jan ak nenpòt lòt depans ki pa enkli nan bidjè antretyen regilye a. Administratè a, bò kote pa l, responsab pou mete pwoblèm nan sou tab la: òganize diskisyon an, prezante sitasyon yo, epi, si asanble a apwouve li, siveye pwosesis evalyasyon an epi, si sa nesesè, nenpòt ranfòsman estriktirèl.

Sepandan, okenn pwopriyetè pa ka fè se entèveni poukont li nan eleman estriktirèl inite prive li a sou agiman ke se yon amelyorasyon sekirite: jan yo eksplike sa nan gid sou Lwa Kondominyòm nan, nenpòt modifikasyon ki afekte solidité bilding lan bezwen pase, san eksepsyon, nan apwobasyon asanble a.

5. Asirans tranblemanntè: sa li kouvri e poukisa prèske pèsonn pa genyen li

Lòt moso ekwasyon an se finansyèl, epi chif dominiken yo, pou nou pa di plis, enkyete.

• Dapre done ki soti nan Sipèentandans Asirans lan, yon gwo pwopòsyon kay nan Repiblik Dominikèn pa gen asirans tranblemanntè
• Pwoteksyon sismik pa vann kòm yon asirans endepandan, men kòm yon pati nan liy biznis Ponpye ak Liy Alye yo.
• RD$40,339 milyon dola nan prim ki te souskri nan branch sa a pandan 2025 la, pami yo anviwon RD$29,379 milyon dola te transfere bay konpayi reasirans entènasyonal yo, yon mekanis ki pèmèt mache dominiken an jere risk katastwofik san li pa pran l nèt ak kapital lokal la.
• Rezon ki fè pwoteksyon asirans lan ba, dapre endistri a li menm, se yon modèl konpòtman byen koni. Pifò moun sèlman antre an kontak ak asirans kay kòm yon egzijans pou yon prè ipotèk, epi yo sispann renouvle li yon fwa yo fin peye ipotèk la, san yo pa reyalize ke risk tranbleman tè a pa disparèt ansanm ak dèt la.
• Pou yon kondominyòm, si wi ou non pou kontra yon polis asirans tranblemanntè endividyèlman pou chak pwopriyetè, oubyen kolektivman atravè konsòsyòm lan pou zòn komen yo, se finalman yon desizyon asanble a.
• Li enpòtan pou fè distenksyon ant asirans jesyon risk estriktirèl: asirans pa diminye pwobabilite pou bilding lan sibi domaj, men li detèmine si, lè yon tranblemanntè rive, konsòsyòm lan ak pwopriyetè yo ap gen resous finansye pou repare, ranfòse oswa rebati san yo pa pran tout pèt la dirèkteman sou byen yo.

Ki sa k ap pase nan lane 2026 la?

Règleman R-001 la pa modifye ane sa a, epi pa gen okenn nouvo obligasyon legal ki egzije pou kondominyòm ki deja egziste yo sibi evalyasyon sismik jiska Out 2026. Sa ki chanje, jan nou te eksplike pi bonè, se apwòch enstitisyonèl la. Alyans fòmèl ant Onesvie ak Conep la, ki te anonse nan dat 28 Jiyè 2026, make premye fwa ajans teknik leta a ak sektè biznis prive a reyini ansanm pou diskite sou elaji evalyasyon vizyèl rapid nan bilding prive yo, ranfòse bilding ki deja egziste yo estriktirèlman, ankouraje yon kilti sekirite, epi bati rezistans enfrastrikti kritik yo atravè planifikasyon prevantif.

6. Kisa yon kondominyòm ta dwe fè an repons a alèt sa a?

Lè gen nouvèl tankou tranblemanntè Kolonbi a, reyaksyon ki pi itil pou yon konsòsyòm pwopriyetè se pa panik oswa inaksyon, men yon revizyon byen fèt sou pwòp sitiyasyon yo a:

• Tcheke si bilding lan gen plan estriktirèl orijinal yo ak sètifikasyon ki soti nan enjenyè responsab konstriksyon li an, dokiman ki anjeneral depoze ansanm ak règleman ko-pwopriyete a epi ki esansyèl pou nenpòt evalyasyon ki vin apre.
• Konsidere mande yon Evalyasyon Vizyèl Rapid nan men Onesvie, yon etap preliminè ki pa koute chè ki pèmèt ou konnen si bilding lan merite yon etid ki pi apwofondi, sijè a apwobasyon asanble a.
• Revize sitiyasyon asirans kondominyòm nan: si gen yon kontra asirans gwoup pou zòn komen yo, kisa egzakteman li kouvri an ka tranblemanntè, epi si pwopriyetè endividyèl yo gen pwoteksyon sismik nan pwòp inite yo.
• Elabore oswa mete ajou yon pwotokòl ijans entèn an ka ta gen tranblemanntè, avèk wout evakyasyon klè, pwen reyinyon deyò bilding lan, kote kouran ak gaz yo ap koupe, epi yon lis kontak ijans ki ajou.
• Mete pwoblèm nan sou ajanda pwochen asanble a, olye pou w kite l kòm yon konvèsasyon enfòmèl ant vwazen ki pa janm tradui an yon desizyon fòmèl.

7. Erè ki pi komen yo konsènan risk sismik nan kondominyòm yo

Pifò kondominyòm dominiken yo pa gen okenn plan kounye a pou ka ta gen yon tranblemanntè, e anjeneral yo eksplike diferans sa a pa yon seri sipozisyon ke yo ta dwe demanti youn pa youn:

• Se yon erè pou nou sipoze yon bilding an sekirite tou senpleman paske li pa janm gen pwoblèm vizib. Vilnerabilite estriktirèl fas ak tranblemanntè pa toujou manifeste kòm fant oswa domaj chak jou; se sèlman yon analiz teknik ki ka konfime oswa elimine li.
• Kwè ke evalyasyon sismik se yon pwosedi ki sèlman pou sektè piblik la se yon move konsepsyon. Jan yo te eksplike nan seksyon anvan an, dènye alyans ant Onesvie ak Conep la gen pou objektif presizeman pou konble diferans sa a, e kounye a pa gen anyen ki anpeche yon konsòsyòm prive mande sèvis la.
• Ranvwaye desizyon an jiskaske apre yon ijans. Mande yon evalyasyon oswa achte asirans apre yon tranblemanntè, olye de anvan, anjeneral pi chè epi, sitou, li pa pwoteje sa ki pèdi a ankò.
• Pa mete evalyasyon an nan bidjè kòm yon depans ekstraòdinè fòmèl. San apwobasyon eksprime asanble a epi anrejistreman li nan pwosè vèbal la, pwosesis la ka rete yon entansyon enfòmèl ki pa janm konkretize.
• Pa sipoze ke asirans dife debaz la otomatikman kouvri domaj tranblemanntè. Anjeneral, pwoteksyon sismik la mande yon kloz espesifik oswa yon liy pwoteksyon nan kontra asirans dife ak liy alye a, epi li pi bon pou verifye sa alekri ak konpayi asirans lan, pa pran li alalejè.
• Pa gen yon pwotokòl evakyasyon ajou. Anpil bilding gen wout pou chape ki mal make oswa menm rezidan yo pa konnen, yon pwoblèm ki ka rezoud ak yon senp revizyon ak kominikasyon entèn.
• Kite desizyon an nan men yon sèl moun. Evalyasyon sismik ak depans potansyèl pou ranfòsman estriktirèl yo, tankou nenpòt depans ekstraòdinè, se yon desizyon kolektif ki dwe apwouve pa asanble a, se pa yon desizyon inilateral administratè a oswa yon pwopriyetè endividyèl.

Trete risk sismik kòm yon pwoblèm abstrè e byen lwen se yon pwoblèm an silans, jiskaske yon evènman tankou sa ki te pase an Kolonbi a rive, yon lòt fwa ankò, nan premye paj jounal yo.

8. Etid ka: yon kondominyòm deside evalye vilnerabilite sismik li

Ann konsidere yon kondominyòm uit etaj nan Santo Domingo, ki te bati vennsenkan ane de sa, kote asosyasyon pwopriyetè li yo pa janm diskite fòmèlman sou aktivite sismik la. Apre medya yo te fin pale sou tranblemanntè Kolonbi a, plizyè pwopriyetè te soulve pwoblèm nan nan gwoup chat bilding lan, epi responsab bilding lan deside mete pwen an sou ajanda pwochen reyinyon regilye a.

Nan reyinyon an, administratè a te prezante enfòmasyon ki disponib yo. Dapre kat zonaj Règleman R-001 la, bilding lan sitiye nan yon zòn sismik modere pou rive wo, epi pa gen okenn tras ki montre li te sibi yon evalyasyon sismik depi konstriksyon li. Asanble a te diskite de opsyon: mande yon Evalyasyon Detaye dirèkteman, ki pi chè, oubyen kòmanse ak Evalyasyon Vizyèl Rapid Onesvie ofri a kòm yon premye etap. Yo te chwazi dezyèm opsyon an, yo te apwouve depans ki koresponn lan kòm yon atik espesyal nan bidjè anyèl la, epi yo te pran nòt nan pwose vèbal reyinyon an.

Kèk semèn apre, avèk rezilta evalyasyon preliminè yo an men, asanble a reyini ankò. Si rapò a pa detekte gwo vilnerabilite, pwosesis la ka fini la, avèk yon dyagnostik verifye ki asire; sepandan, si li rekòmande yon etid ki pi apwofondi, lè sa a yo dwe pran yon desizyon, swivan menm lojik apwobasyon kolektif la, sou si wi ou non yo dwe kontinye ak yon Evalyasyon Detaye epi, potansyèlman, ak yon plan ranfòsman estriktirèl ak bidjè ki koresponn lan.

9. Kesyon yo poze souvan

Èske evalyasyon sismik obligatwa pou kondominyòm ki deja egziste nan Repiblik Dominikèn? Depi Out 2026, pa gen okenn obligasyon legal jeneral ki egzije pou kondominyòm prive yo sibi evalyasyon sismik, byenke Règleman R-001 obligatwa pou nouvo bilding yo.

Konbyen yon Evalyasyon Vizyon Rapid Onesvie koute? Pri a detèmine ka pa ka atravè yon estimasyon pri ki soti nan enstitisyon an menm, apre yon demann fòmèl nan men moun ki enterese a; an tout ka, li pi bon mache pase yon Evalyasyon Detaye.

Ki moun ki ta dwe apwouve depans yon evalyasyon sismik nan yon kondominyòm? Asanble pwopriyetè yo, menm jan ak nenpòt depans ekstraòdinè, avèk rapò ki koresponn lan nan pwose vèbal la.

Èske asirans dife kondominyòm nan kouvri domaj tranblemanntè? Se pa otomatikman; pwoteksyon sismik anjeneral mande yon kloz espesifik nan kontra asirans dife ak liy alye a, epi li rekòmande pou konfime sa alekri ak konpayi asirans lan.

Kisa k ap pase si evalyasyon an detèmine ke bilding lan bezwen ranfòsman estriktirèl? Onesvie delivre, ansanm ak dyagnostik la, yon solisyon estriktirèl pwopoze ak plan ak yon bidjè, ke asanble a ka apwouve kòm yon pwojè ranfòsman, dapre menm règ yo tankou nenpòt renovasyon eleman komen.

Èske yon pwopriyetè endividyèl ka ranfòse pwòp inite pa l san l pa pase nan asanble a? Non, si entèvansyon an afekte eleman estriktirèl oswa komen bilding lan; modifikasyon sa yo toujou mande otorizasyon alavans nan men asanble a, jan Lwa 5038 la etabli sa.

10. Lis verifikasyon final pou kondominyòm yo

• [✓] Nou gen plan estriktirèl orijinal yo ak sètifikasyon enjenyè responsab konstriksyon an.
• [✓] Asanble a diskite fòmèlman sou pwoblèm vilnerabilite sismik bilding lan.
• [✓] Nou te mande, oubyen n ap konsidere mande, yon Evalyasyon Vizyèl Rapid nan men Onesvie.
• [✓] Nou verifye si kontra asirans kondominyòm nan gen ladan l pwoteksyon espesifik pou tranblemanntè.
• [✓] Nou verifye si pwopriyetè chak moun gen pwoteksyon sismik nan inite yo.
• [✓] Nou gen yon pwotokòl evakyasyon ki ajou, ak wout ak pwen rankont ke rezidan yo konnen.
• [✓] Nou konnen ki kote pann elektrisite ak gaz yo ye nan bilding lan.
• [✓] Nou gen yon lis kontak ijans ki ajou.
• [✓] Nenpòt depans ki gen rapò ak evalyasyon estriktirèl oswa ranfòsman yo trete kòm depans ekstraòdinè, avèk apwobasyon ak anrejistreman nan rapò reyinyon an.

Sous ofisyèl yo te konsilte

• Ministè Travay Piblik ak Kominikasyon (MOPC) — Règleman pou Analiz Sismik ak Konsepsyon Estrikti (R-001), 2011.
• Biwo Nasyonal pou Evalyasyon Sismik ak Vilnerabilite Enfrastrikti ak Bilding (Onesvie) — Sèvis Evalyasyon Vizyèl Rapid ak Evalyasyon Vilnerabilite Sismik Detaye — https://onesvie.gob.do
• Sipèentandans Asirans Repiblik Dominikèn (SIS) — Estatistik branch Ponpye ak Liy Alye yo, pwoteksyon tranblemanntè, 2025-2026.

Ou ta ka enterese nan seksyon "Gid pou Envestisè" nou an:

• Gid pratik sou Lwa Kondominyòm nan: dwa, obligasyon ak kijan pou rezoud konfli ki pi komen yo
• Lwa 85-25: Gid konplè sou nouvo lwa lokasyon an nan Repiblik Dominikèn
• Gid etap pa etap pou vann yon pwopriyete nan Repiblik Dominikèn: dokiman, taks ak pwosedi
• Yon gid pratik pou jwenn yon prè pou PME ou san yo pa refize li
• Gid: Konbyen taks yon moun peye lè l ap achte, konstwi, oswa lwe yon pwopriyete nan Repiblik Dominikèn?