Omwen 56 atik nan pwojè a prezante konfli legal.
SANTO DOMINGO. – Nan dat 15 oktòb 2025, Chanm Depite yo te bay kòd CD-296-2025 nan dosye ki gen pwopozisyon Depite Tobías Crespo, ki pwopoze kreyasyon Sipèentandans Kondominyòm Repiblik Dominikèn nan.
Jan pwojè a dekri sa, nouvo enstitisyon an pral responsab pou sipèvize konfòmite avèk règleman sou zòn komen yo, antretyen enfrastrikti, gouvènans entèn, jesyon konfli, operasyon kondominyòm lokasyon yo pwosesis regilarizasyon pou pwojè lojman Leta konstwi yo.
Pami fonksyon sipèentandans sa a gen kreyasyon plizyè rejis nasyonal tankou sa yo ki pou kondominyòm, kondominyòm lokasyon, bilding leta ak aktè nan sektè byen imobilye a, epi li ta gen pouvwa pou pibliye règleman , sipèvize konpayi konstriksyon ak pwomotè yo, enpoze sanksyon administratif epi medyatè nan dispit ant pwopriyetè yo ak konsèy kondominyòm yo.
Patizan pwojè a te diskite ke kwasans iben peyi a ak pwoliferasyon bilding rezidansyèl vètikal yo mande yon otorite espesyalize ki kapab garanti antretyen, koekzistans ak transparans nan administrasyon kominote sa yo.
Dokiman an gen 10 chapit ak 63 atik, ki deklare ke nouvo antite a pral gen otonomi epi li pral responsab pou reglemante, sipèvize ak sipòte jesyon kondominyòm yo nan tout fòm yo, pou garanti yon koegzistans amoni, yon bon administrasyon, transparans ak respè pou kad legal aktyèl la.
Rapò sa a baze sou yon analiz miks (kantitatif ak kalitatif) sou bouyon pwojè lwa a, ki te gen ladan l konte kantite total atik yo, idantifye atik ki an konfli, epi klasifye kalite sipèpoze ak enstitisyon ak lwa ki egziste deja yo.
Rezilta a se ke omwen 56 atik nan bouyon an prezante konfli legal, enstitisyonèl, oswa konstitisyonèl , ki reprezante 88.8% nan total la. 56 atik sa yo antre an konfli ak pouvwa, responsablite, oswa règleman omwen 12 enstitisyon ak lwa ki deja egziste, tankou
Konstitisyon Repiblik Dominikèn nan.
Branch Jidisyè
Jeneral sou Pwoteksyon Konsomatè (Lwa 358-05)
Minisipalite yo (Lwa 176-07)
Jirisdiksyon Imobilye (Lwa 108-05)
Lwa 5038-58 sou Kondominyòm yo
Ministè Lojman, Abita ak Konstriksyon (MIVHED)
Ministè Touris
Ministè Sante Piblik
DGII
CODIA
Pro Consumer
Kalite konfli yo idantifye nan dokiman an gen ladan yo: 1) sipèpoze pouvwa; 2) kopi règlemantè; 3) envazyon pouvwa minisipal yo; 4) vyolasyon prensip legalite a; 5) entèferans nan otonomi asanble kondominyòm nan; 6) kontradiksyon ak Lwa 108-05; 7) uzurpasyon fonksyon jiridiksyonèl yo; ak 8) risk pou yo pa konstitisyonèl nan zafè pwopriyete prive.
Vwa avètisman yo
Pwojè preliminè a rive nan yon moman kote lavi nan bilding apatman ak konplèks rezidansyèl ap fè fas ak tansyon akòz konfli ki soti nan bri, bèt kay, ak pwoblèm pakin; lokasyon kout tèm, gouvènans entèn, ak konfli ant pwomotè ak rezidan yo ap diskite tou. Se yon moman kote lavi vètikal se yon sant deba, etandone kwasans eksponansyèl tou rezidansyèl yo kont platfòm lokasyon kout tèm yo.
Nan seminè “Sitwayènte Aktif: Soti nan Refleksyon pou rive nan Aksyon nan Lavi Vètikal la,” ki te fèt nan Santo Domingo epi Diario Libre nan rapò li nan dat 29 novanm 2025 la, yo te abòde kèk nan pwoblèm sa yo, epi nesesite ijan pou modènize Lwa 5038-58 la.
Nan reyinyon sa a, espesyalis nan sektè a te dakò ke peyi a bezwen yon aktyalizasyon konplè nan règleman yo, men yo te avèti ke solisyon an pa ka kreyasyon yon “sipèenstitisyon” ki double fonksyon ki deja egziste yo.
Nan kontèks sa a, ekspè yo te avèti sou konfli ak pwoblèm ke pyès la te kapab jenere.
Achitèk JoséAntonio Constanzo, kowòdonatè jeneral Fakilte Achitekti nan Inivèsite Pedro Henríquez Ureña (UNPHU), te patisipe nan aktivite a kote yo te diskite ke Lwa sou Kondominyòm rete ankre nan bilding senk etaj, men ranplase li ak yon òganizasyon ki repete sa minisipalite yo, MIVHED, Jirisdiksyon Imobilye a ak Pro Consumidor deja fè, olye pou amelyore, ka agrave pwoblèm nan.
Planifikatè iben Víctor Féliz, direktè platfòm Global Municipality la, ki te òganize seminè a, kwè pwoblèm nan se nan gouvènans lan : « Viv ansanm nan bilding pa rezoud lè w santralize pouvwa a nan yon sipèentandans. Li rezoud lè w ranfòse minisipalite yo epi bay rezidan yo zouti klè. »
Nan yon entèvyou resan ak El Inmobiliario, avoka Israel López, yon espesyalis nan dwa byen imobilye, te avèti sou risk konstitisyonèl ki soti nan yon sipèentandans:
Règleman zafè entèn yon kondominyòm atravè yon òganis administratif se yon bagay delika. Se sèlman lalwa ki ka limite dwa pwopriyete prive, pa rezolisyon administratif.
Sa yo te pwopoze a
Diario Libre rapòte ke seminè a te konkli ak plizyè pwopozisyon kle pou modènize lavi nan kondominyòm yo, premye a se nesesite pou yon Lwa sou Kondominyòm modèn, konplè, e teknikman estriktireki mete ajou règleman aktyèl yo san li pa kreye yon sipè-antite ak fonksyon ki double.
Okontrè, yo te dakò pou ranfòse wòl konsèy lokal yo nan kesyon koegzistans, bri, bèt kay ak règleman lokal yo, piske yo konsidere ke lavi kominotè a se esansyèlman yon responsablite minisipal.
Yon lòt rekòmandasyon sete pou pwofesyonnalize jesyon kondominyòm yo atravè sètifikasyon ak estanda espesifik pou chak sektè, olye pou santralize fonksyon sa yo nan yon sipèentandans. Menm jan an tou, yo te pwopoze etablisman mekanis transparans nan jesyon an, toujou respekte otonomi asanble pwopriyetè yo. Yo te mande tou pou yon pi bon kowòdinasyon ant Ministè Lojman , Devlopman Iben ak Lojman (MIVHED), Jiridiksyon Imobilye a , ak Ajans Pwoteksyon Konsomatè a (Pro Consumidor), pou adrese twou vid ki egziste yo, epi yo ensiste pou pa gen okenn lòt kò ki ta ka sipèpoze nan responsablite yo. Se sa analiz estriktirèl la te revele
Yon revizyon apwofondi sou bouyon pwojè lwa a te pèmèt El Inmobiliario idantifye senk gwo domèn konfli:
1. Antrav sou pouvwa minisipal yo (Lwa 176-07). Minisipalite yo ta soumèt anba yon sipèentandans santral, sa ki kontredi otonomi minisipal Konstitisyon an garanti. Sa afekte plis pase 20 atik ki gen rapò ak bri, lòd piblik, sanitasyon, kontwòl bèt, pèmi aktivite, enspeksyon ak sanksyon.
2. Diplikasyon Jiridiksyon Imobilye (Lwa 108-05). Omwen 12 atik antrave fonksyon tankou anrejistreman kondominyòm, sètifikasyon, regilarizasyon tit, regilarizasyon pwojè leta ak validasyon dokiman.
3. Sipèpoze ak MIVHED, CODIA ak Pro Consumidor. Plis pase 15 atik kreye doublon nan enspeksyon teknik, lisans, estanda konstriksyon, pre-lavant ak responsablite pwomotè yo.
4. Entèferans ak otonomi asanble a. Plis pase 10 atik ta pèmèt Sipèentandans lan ranvèse desizyon, valide règleman, enpoze modèl obligatwa epi entèveni nan eleksyon ak sanksyon.
5. Règleman ki pa apwopriye sou lokasyon kout tèm (Airbnb ak menm jan an). Pwojè lwa a gen pou objaktif pou reglemante yon aktivite ki tonbe anba jiridiksyon Ministè Touris, minisipalite yo, ak DGII (Direksyon Jeneral Revni Entèn), sa ki kreye yon sistèm paralèl ki divize kad touris ak administratif la.
Analiz konplè sa a revele ke pwojè lwa Reprezantan Tobías Crespo a prezante yon pwopòsyon ekstraòdinè atik pwoblèmatik, prèske 90%, ki koresponn ak espesyalis nan dwa piblik ak planifikasyon iben ki te mete aksan sou defi konstitisyonèl ak legal atik la.
Genyen tou sipèpoze ak enstitisyon ki deja egziste yo, doub pouvwa nan byen imobilye, minisipal, touris ak teknik, ansanm ak aspè ki ta ka mande ajisteman pou asire konsistans avèk Konstitisyon an, Lwa 108-05 sou Rejis Byen Imobilye a, Lwa 176-07 sou minisipalite yo ak pouvwa ajans tankou MIVHED, Touris, DGII ak Pro Consumidor.
Ekspè yo avèti ke kreyasyon Sipèentandans Kondominyòm sa a, jan yo pwopoze l kounye a, pa modènize lavi vètikal la, men pito li twòp reglemante l, sa ki jenere kopi, konfli enstitisyonèl, epi tou li prezante risk potansyèl pou konstitisyonalite.
