Από τον Μελχόρ Αλκάνταρα
Αν εξετάσουμε κριτικά την αστική ανάπτυξη των μεγάλων πόλεών μας, καταλήγουμε στο θλιβερό συμπέρασμα ότι δεν είχαμε ένα αξιοπρεπές σχέδιο ανάπτυξης όσον αφορά αυτό που θέλουμε να επιτύχουμε ως χώρα. Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν αυτήν την ανάπτυξη. Πρώτον και κύριον είναι ότι τα δημοτικά μας συμβούλια δεν είχαν, και εξακολουθούν να μην έχουν (με λίγες εξαιρέσεις), προσωπικό που να κατανοεί, έστω και ελάχιστα, τι είναι ο αστικός σχεδιασμός. Όσον αφορά την αστική ανάπτυξη, περιορίζονται στον καθορισμό ορίων, υψών και πυκνοτήτων. Αυτό είναι όλο. Αν θέλετε να χτίσετε ένα κόκκινο κτίριο ακριβώς δίπλα στην Plaza de la Bandera (Πλατεία Σημαίας) ή στο Εθνικό Μέγαρο, προχωρήστε. Αυτό το κτίριο είναι δικό σας. Εσείς αποφασίζετε το χρώμα. Δεν ταιριάζει, αλλά ό,τι να 'ναι.
Με εκπλήσσει ο πολεοδομικός σχεδιασμός πόλεων παγκοσμίου φήμης, διάσημων για την αρχιτεκτονική τους ομορφιά, όπου μπορεί κανείς να παρατηρήσει αρχές αστικής ανάπτυξης που, σε ορισμένες περιπτώσεις, χρονολογούνται χιλιάδες χρόνια πριν. Ο πολεοδομικός σχεδιασμός είναι μια δραστηριότητα που προέκυψε στην αυγή του πολιτισμού. Τα συστήματα αποστράγγισης, τα συστήματα φωτισμού, οι διατάξεις δρόμων (πολλά από τα οποία σχεδιάστηκαν πριν από εκατοντάδες χρόνια και εξακολουθούν να είναι αποτελεσματικά σήμερα), ο καθορισμός στυλ, τα όρια, τα επίπεδα, η διακόσμηση, η πυκνότητα πληθυσμού, οι χώροι πρασίνου, μεταξύ άλλων εξίσου σημαντικών παραγόντων, όλα συνδυάζονται για να διαμορφώσουν πόλεις που ενθουσιάζουν χιλιάδες τουρίστες που προσελκύονται από την απαράμιλλη ομορφιά τους.
Πρέπει να υποθέσω ότι πίσω από μια τέτοια ομορφιά κρύβονται χιλιάδες ιστορίες και γεγονότα στα οποία τα προσωπικά συμφέροντα κάποιου κατασκευαστή ή πολίτη έπρεπε να θυσιαστούν για να διατηρηθεί η προκατειλημμένη αντίληψη. Είναι εντυπωσιακό ότι, γενιά με γενιά, οι άνδρες που είχαν αναλάβει το έργο της διατήρησης της αστικής ανάπτυξης φρόντισαν να μην αλλάξουν τις αρχικές αντιλήψεις αυτών των μητροπόλεων και, ακόμη καλύτερα, αφοσιώθηκαν στη βελτίωσή τους. Αυτή η φροντίδα και η αφοσίωση στην αστική ομορφιά είναι πλέον η μεγαλύτερη πηγή εισοδήματός τους, δεδομένου του μεγάλου αριθμού τουριστών που προσελκύουν.
Ο κοινός παράγοντας σε αυτές τις πόλεις είναι η τάξη και η αρμονία· παράγοντες που καθορίζονται από την εκπαίδευση. Αλλά ήταν ένας Αιγύπτιος πολίτης που γεννήθηκε τρεις χιλιάδες χρόνια πριν από τον Χριστό πιο μορφωμένος από έναν πολεοδόμο σε μια από τις τουριστικές πόλεις μας τον 21ο αιώνα; Όταν το σκέφτομαι αυτό, μου υπενθυμίζεται ότι με την τάξη πρέπει επίσης να κατανοούμε την δέουσα επιμέλεια των αρχών που είναι υπεύθυνες για τη διατήρηση της αστικής αισθητικής.
Στο μικρό μας νησί, ωστόσο, βλέπουμε τα πάντα. Για παράδειγμα, τα δημοτικά συμβούλια επιτρέπουν στους κατασκευαστές να προτείνουν κτίρια σε διαφορετικούς δρόμους και λεωφόρους με τέτοια ελευθερία που τίποτα δεν φαίνεται να ταιριάζει. Σε έναν μόνο δρόμο, βλέπουμε μια πληθώρα ορίων ιδιοκτησίας, υψών, φινιρισμάτων, πυκνοτήτων και στυλ, μετατρέποντας την πόλη σε ένα χαοτικό συνονθύλευμα κτιρίων που, στο σύνολό τους, δεν συμβάλλουν απολύτως τίποτα στην αισθητική που απαιτείται από τον σύνθετο αστικό ιστό. Συνεχίζοντας την ανάλυσή μας, βλέπουμε επίσης ότι σχηματίζεται μια γειτονιά σε κάθε τομέα. Οι καταληψίες εκμεταλλεύονται τις αδύναμες τοπικές αυτοδιοικήσεις και στήνουν χιλιάδες παράγκες που καταλαμβάνονται από εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους. Αυτές οι περιοχές, τις οποίες επισκέπτονται συχνά κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου πολιτικοί υποψήφιοι, γίνονται πραγματικά εμπόδια στην ανάπτυξη ολόκληρων ζωνών που, χωρίς αυτές τις εισβολές, θα απολάμβαναν καλύτερη ποιότητα ζωής.
Στις τουριστικές περιοχές, η κατάσταση είναι ακόμη πιο σοβαρή. Με εξαίρεση την Πούντα Κάνα, όλοι οι τουριστικοί προορισμοί μας μαστίζονται πλήρως από τον αυτοσχεδιασμό. Μόλις μια περιοχή δείξει σημάδια τουριστικού ενδιαφέροντος, αδίστακτοι καταπατητές στήνουν τα πάντα, από οίκους ανοχής μέχρι φωτεινά βαμμένα στοιχηματικά καταστήματα, για να μην αναφέρουμε αυτοσχέδια καταστήματα στη γωνία, νυχτερινά κέντρα και αμέτρητους αυτοσχέδιους πάγκους που πουλάνε κάθε είδους πράγματα. Αυτά τα καταστήματα αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα της έλλειψης πολεοδομικού σχεδιασμού και της έλλειψης επίγνωσης της προσπάθειας που απαιτείται για την ανάπτυξη ενός τουριστικού brand, μετατρέποντας τις δυνατότητες αυτών των περιοχών σε ζώνες επιρρεπείς στην εγκληματικότητα. Αυτό, με τη σειρά του, αναγκάζει τους τουρίστες να καταφεύγουν σε προορισμούς που πραγματικά φροντίζουν τις πόλεις τους.
Υποστηρίζω ότι στις τουριστικές περιοχές, η εξωραϊσμός των γύρω πόλεων θα πρέπει να διαχειρίζεται από ένα μεγάλο εθνικό ίδρυμα ικανό να θεσπίσει κατάλληλα πρότυπα και κριτήρια για το σχέδιο τουριστικής ανάπτυξης κάθε περιοχής. Τα καλά πρότυπα πολεοδομικού σχεδιασμού αποτρέπουν το έγκλημα, προωθούν τις επενδύσεις, προσελκύουν τουρίστες και βελτιώνουν τις συνθήκες διαβίωσης των κατοίκων. Ομοίως, οι μεγάλες πόλεις μας απαιτούν μεγαλύτερη εποπτεία. Η ανθρώπινη και οικονομική ανάπτυξη των εθνών εκφράζεται στην κατασκευή κτιρίων ικανών να εμπνεύσουν την ανθρώπινη διάνοια. Με περισσότερο έλεγχο, μπορούμε να έχουμε καλύτερη επίδραση στην ασταμάτητη ανάπτυξη ακινήτων που βιώνει το αγαπημένο μας νησί. Μπορούμε να το κάνουμε. Γιατί όχι;
Ο συγγραφέας είναι:
Δικηγόρος, με μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών στα υψηλά χρηματοοικονομικά, γενικός συντονιστής του Εθνικού Παρατηρητηρίου Κατασκευαστικής Βιομηχανίας (ONIC).
