Ο οινοτουρισμός, ή οινοτουρισμός, περιλαμβάνει την εμπειρία του κόσμου του κρασιού από μέσα: οινοποιεία, αμπελώνες, διαδικασίες παραγωγής, ιστορία... Συνδέεται επίσης στενά με τον γαστρονομικό και πολιτιστικό τουρισμό που συνδέεται με τη βιομηχανία οίνου.
Έτσι, ο οινοτουρισμός προκύπτει από τον συνδυασμό του αγροτικού τουρισμού, του πολιτισμού, της γαστρονομίας και του κρασιού ως κύριου αξιοθέατου. Η οινοκουλτούρα, η αρχιτεκτονική και το τοπίο είναι μερικά από τα στοιχεία που ξεχωρίζουν σε αυτό το είδος ταξιδιού.
Μπορεί να φαίνεται σαν μια καινοτόμος πρωτοβουλία, μια πρόσφατη τάση που γεννήθηκε από το αυξανόμενο ενδιαφέρον για το κρασί. Τίποτα δεν θα μπορούσε να απέχει περισσότερο από την αλήθεια. Οι επισκέψεις σε οινοποιεία είναι αρχαίες. Τα αρχεία δείχνουν ότι οργανωμένα ταξίδια υπήρχαν ήδη από την εποχή της αρχαίας Ελλάδας και της Ρώμης.
Υπάρχουν οινοποιεία στην Ισπανία που φυλάσσουν έγγραφα αιώνων, όπως βιβλία επισκεπτών, τα οποία μαρτυρούν το ενδιαφέρον που προκάλεσε ο κόσμος του κρασιού, και ιδιαίτερα τα οινοποιεία, στα μέσα του 19ου αιώνα. Αυτά τα αρχεία περιέχουν πολυάριθμα αρχεία επισκέψεων από μονάρχες, ευγενείς, μέλη του κλήρου και επαγγελματίες του κλάδου.
Η αυτοκράτειρα Eugénie de Montijo επισκέφθηκε το οινοποιείο Alvear, η βασίλισσα Ισαβέλλα Β΄ επισκέφθηκε τα οινοποιεία González Byass το 1862 και ο βασιλιάς Αλφόνσος ΙΓ΄ περιηγήθηκε, μεταξύ άλλων, στα οινοποιεία Codorníu, Domecq και Franco Españolas. Όλα αυτά αποτελούν σημαντικά παραδείγματα, όπως σημειώνει ο José Peñín στο βιβλίο του «12 Μεγάλα Οινοποιεία της Ισπανίας».
Μια άλλη ιστορική πτυχή που επιβεβαιώνει το ενδιαφέρον για τον οινοτουρισμό είναι η ύπαρξη πολυάριθμων εκδηλώσεων, εκθέσεων, συνεδρίων και επιστημονικών συναντήσεων που πραγματοποιούνται σε ισπανικά οινοποιεία. Υπάρχουν έγγραφα που αποδεικνύουν ότι αυτές οι συναντήσεις χρονολογούνται από τον 19ο αιώνα, μερικές από τις οποίες ήταν διεθνείς εκδηλώσεις.
Ωστόσο, παρά την πολυετή ύπαρξή του, η ανάπτυξή του δεν έχει σημειωθεί στον ίδιο βαθμό όπως σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το 2015, η Ισπανία δέχθηκε 2,4 εκατομμύρια οινοτουρίστες, ενώ η Γαλλία δέχεται περίπου 15 εκατομμύρια οινοτουρίστες κάθε χρόνο. Στην Ιταλία, για παράδειγμα, δέχονται 1,3 εκατομμύρια επισκέπτες σε μία μόνο ημέρα, την Ημέρα Οινοτουρισμού.
Ένα είδος πολιτιστικού τουρισμού που έχει αυξηθεί σημαντικά λόγω της αύξησης των τουριστών που αναζητούν εμπειρίες στον ελεύθερο χρόνο τους, για να περάσουν καλά.
Η Ιταλία ήταν ο κορυφαίος προορισμός οινοτουρισμού στον κόσμο το 2022, επιτυγχάνοντας δείκτη περίπου 8,3 μονάδων. Η Πορτογαλία και η Ισπανία κατέλαβαν τη δεύτερη και τρίτη θέση αντίστοιχα, με περισσότερους από επτά βαθμούς η καθεμία, ακολουθούμενες από τη Νέα Ζηλανδία, την Ελλάδα, τη Χιλή, την Αργεντινή, την Αυστραλία και την Ουγγαρία, σύμφωνα με το https://es.statista.com/.
Ο δείκτης βασίζεται σε διάφορους παράγοντες: τη μέση κατανάλωση, τη μέση παραγωγή και τις διαδρομές του κρασιού ανά 100.000 κατοίκους, την έκταση του αμπελώνα κάθε χώρας και την τιμή ενός μπουκαλιού κρασιού.
Ο «Ευρωπαϊκός Χάρτης για τον Οινοτουρισμό» (που παρουσιάστηκε το 2005) καθορίζει τις οκτώ βασικές πτυχές για να θεωρηθεί μια περιοχή «αμπελουργική περιοχή» και ως εκ τούτου να περιορίζεται στο πεδίο εφαρμογής του οινοτουρισμού:
1. Ευθύνη. Οι αμπελουργικές περιοχές πρέπει να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση, τη διαχείριση και την αποτίμηση των εδαφικών πόρων και να αναλαμβάνουν την αξία ενός μοντέλου σε συγκεκριμένες εμπειρίες, τόσο στους στόχους τους όσο και στη μεθοδολογία εφαρμογής τους, καθώς και να αναλαμβάνουν την ευθύνη τους σε σχέση με την περιοχή και την εκμετάλλευσή της.
2. Διαχείριση. Οι εδαφικοί και αμπελουργικοί πόροι πρέπει να προστατεύονται, να διατηρούνται και να διαχειρίζονται προσεκτικά, ώστε να είναι πάντα διαθέσιμοι για ατομική και οικονομική χρήση από την περιοχή.
3. Προσοχή. Η χρήση των εδαφικών πόρων, και ιδιαίτερα των αμπελουργικών πόρων, δεν πρέπει να βλάπτει την επιβίωση άλλων ζωικών ή φυτικών ειδών στο οικοσύστημα.
4. Προστασία. Τα οικοσυστήματα αμπελουργίας πρέπει να προστατεύονται αποτελεσματικά και να διαφυλάσσονται από την ευπάθειά τους, συνέπεια των ισχυρών επιπτώσεων από την αγορά ακινήτων και την κερδοσκοπία.
5. Οργάνωση. Οι αμπελουργικές περιοχές μπορούν να καθιερωθούν ως οντότητες αναφοράς (ένωση, διαδρομές κ.λπ.) για την ανάπτυξη μιας περιοχής. Τα μοντέλα διαχείρισης, που ορίζονται με αυστηρή επιστημονική βάση, πρέπει να εγγυώνται τη διατήρηση των οικοσυστημάτων στην ακεραιότητα και τη βιολογική τους πολυπλοκότητα.
6. Συνεργασία. Για την επίτευξη αυτών των στόχων, οι αμπελουργικές περιοχές πρέπει να προωθούν την αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ τους, ιδίως όταν μοιράζονται την ίδια περιοχή ή χώρα.
7. Πληροφορίες. Οι αμπελουργικές περιοχές πρέπει να προωθούν την ανταλλαγή πληροφοριών όσον αφορά δεδομένα, γνώσεις, μοντέλα διαχείρισης, τεχνολογία και μοντέλα ανάλυσης.
8. Πολιτισμός. Οι αμπελουργικές περιοχές πρέπει να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στη διάδοση μιας αυθεντικής «αμπελουργικής κουλτούρας», η οποία θα οδηγήσει στην ανάγκη για ολοκληρωμένη, σωστή και προσεκτική διαχείριση, για την ορθολογική αξιοποίησή της τόσο από οικολογικής όσο και από κοινωνικής άποψης.
Οι διαμονές των οινοτουριστών
Σύμφωνα με την τελευταία μελέτη της Ισπανικής Ένωσης Πόλεων του Κρασιού (Acevin (2021), οι οινοτουρίστες συνήθως διέμεναν σε αγροτικά καταλύματα (21,29%), αν και το 2022 τα ξενοδοχεία τεσσάρων αστέρων ήταν η προτιμώμενη επιλογή διαμονής με 21,72%.
Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά του οινοτουρισμού είναι ότι δεν είναι εποχιακός. Στους Δρόμους του Κρασιού της Ισπανίας, πρόκειται για ένα υψηλής ποιότητας τουριστικό προϊόν που μπορεί να απολαύσει κανείς όλο το χρόνο, αν και, σύμφωνα με αναφορές για επισκέψεις σε οινοποιεία και μουσεία οίνου, ο Οκτώβριος είναι συνήθως ο μήνας με τον μεγαλύτερο αριθμό επισκεπτών, που συμπίπτει με τον τρύγο. Ο Αύγουστος είναι ο δεύτερος πιο δημοφιλής μήνας.
Οργάνωση ταξιδιών
Σύμφωνα με τον Acevin, οι οινοτουρίστες οργανώνουν το ταξίδι τους ως εξής: το 54,01% κάνει κράτηση για την απόδρασή του online, το 23,94% τηλεφωνικά και το 18,10% φτάνει χωρίς καμία κράτηση.
Το προφίλ του οινοτουριστή
Τα ταξίδια για ζευγάρια παραμένουν τα πιο συνηθισμένα (48,76%), ακολουθούμενα από ταξίδια με παρέες φίλων (32,85%). Οι οικογένειες με παιδιά είναι σχεδόν διπλάσιες από τις οικογένειες χωρίς παιδιά, γεγονός που οδηγεί την έκθεση στο συμπέρασμα ότι ο οινοτουρισμός θα μπορούσε να αποτελέσει μια λογική επιλογή για οικογενειακές διακοπές.
Οι εμπειρίες που προσφέρονται στους τουρίστες ποικίλλουν ανάλογα με τον προορισμό, το οινοποιείο, το πρακτορείο και άλλους παράγοντες. Για παράδειγμα, ορισμένα οινοποιεία προσφέρουν μια αισθητηριακή περιήγηση όπου η γεύση διεγείρεται μέσω της γευσιγνωσίας κρασιού, η όσφρηση αξιοποιείται εξερευνώντας κάθε γωνιά του οινοποιείου, τα βαρέλια και τους αμπελώνες και η όραση μαγεύεται μαθαίνοντας πώς παρασκευάζεται το κρασί. Τελικά, κάθε οινοποιείο έχει το δικό του πακέτο και οι πελάτες επιλέγουν αυτό που ταιριάζει καλύτερα στις ανάγκες τους.
Πηγές:
https://www.jeanleon.com/blog/
https://www.vinetur.com/turismo/
Ξενοδοχείο Τέκνο
