BBC NewsWorld
Οι αγορές εμπορευμάτων σε όλο τον κόσμο έχουν κλονιστεί από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Αυτό δεν ήταν μόνο συνέπεια των σκληρών δυτικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας, οι οποίες τώρα περιλαμβάνουν και το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο.
Η τιμή των πρώτων υλών έχει επίσης εκτοξευθεί λόγω των διαταραχών του εφοδιασμού που προκλήθηκαν από τη ρωσική εισβολή, η οποία έχει μπλοκάρει τη ροή σιτηρών και μετάλλων από την περιοχή.
Η Ρωσία και η Ουκρανία διαδραματίζουν στρατηγικό ρόλο στις παγκόσμιες αγορές βασικών προϊόντων.
Είναι σημαντικοί εξαγωγείς βασικών πρώτων υλών, από σιτάρι και δημητριακά έως πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άνθρακα, χρυσό και άλλα πολύτιμα μέταλλα.
Και ο πόλεμος έχει ήδη επηρεάσει τόσο την εγχώρια παραγωγή όσο και κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού για τον υπόλοιπο κόσμο, οδηγώντας τις τιμές στα ύψη.
Η κατάσταση έχει περιγραφεί ως «καταστροφική» για πολλές χώρες, ιδίως για τις φτωχότερες.
Οι ειδικοί προειδοποιούν για τις συνέπειες αυτού που αποκαλούν «ακραία αστάθεια» στις αγορές ως αποτέλεσμα της εισβολής στην Ουκρανία.
Και υπάρχουν φόβοι για την οικονομική ανάπτυξη σε χώρες που εξακολουθούν να ανακάμπτουν από την πανδημία Covid.
Αυτές είναι 4 βασικές εξαγωγές που επηρεάζονται από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
1. Ενέργεια
Η οικονομία της Ρωσίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Είναι ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο (μετά τις ΗΠΑ και τη Σαουδική Αραβία) και ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς φυσικού αερίου.
Πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, η Ρωσία προμήθευε ένα στα 10 βαρέλια πετρελαίου που κατανάλωνε ο κόσμος.
Αλλά τώρα, με τον πόλεμο και την ανακοίνωση των ΗΠΑ, του Καναδά και του Ηνωμένου Βασιλείου για απαγόρευση της εισαγωγής ρωσικών ενεργειακών προϊόντων, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη αναταραχή της από τη δεκαετία του 1970.
Οι ειδικοί λένε ότι οι τιμές είναι πιθανό να συνεχίσουν να αυξάνονται όσο διαρκεί ο πόλεμος, καθώς υπάρχουν λίγες εναλλακτικές λύσεις για να αντικαταστήσουν τις εξαγωγές της Ρωσίας, οι οποίες ανέρχονται σε περίπου πέντε εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
Ο ΟΠΕΚ υπέδειξε ότι η εύρεση αυτών των εναλλακτικών λύσεων δεν θα είναι εύκολη, όπως δήλωσε στον Τύπο ο Γενικός Γραμματέας του ΟΠΕΚ, Μοχάμεντ Μπαρκίντο.
«Δεν υπάρχει καμία δυναμικότητα στον κόσμο» που να μπορεί να αντικαταστήσει τη ρωσική παραγωγή, επεσήμανε, προσθέτοντας ότι «δεν έχουμε κανέναν έλεγχο στα τρέχοντα γεγονότα, τη γεωπολιτική και αυτό υπαγορεύει τον ρυθμό της αγοράς».
Αλλά ακόμη και χώρες με χαμηλές εισαγωγές ρωσικής ενέργειας θα αισθανθούν τον αντίκτυπο, καθώς τα μέτρα είναι πιθανό να αυξήσουν τις ήδη υψηλές τιμές χονδρικής.
2. Φαγητό
Τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία είναι σημαντικοί εξαγωγείς τροφίμων.
Οι δύο χώρες, γνωστές ως «ο σιτοβολώνας της Ευρώπης», αντιπροσωπεύουν το 29% των παγκόσμιων εξαγωγών σιταριού και το 19% των εξαγωγών καλαμποκιού, σύμφωνα με την JP Morgan.
Η Ουκρανία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός ηλιελαίου στον κόσμο και η Ρωσία είναι η δεύτερη, σύμφωνα με την S&P Global Platts. Μαζί, αντιπροσωπεύουν το 60% της παγκόσμιας παραγωγής.
Οι τιμές του σιταριού σε ορισμένα χρηματιστήρια συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης διαπραγματεύονται σε υψηλά 14 ετών.
Τόσο το σιτάρι όσο και το ηλιέλαιο είναι βασικές πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται σε πολλά τρόφιμα.
Και αν η συγκομιδή ή η επεξεργασία τους παρεμποδιστεί ή αν οι εξαγωγές μπλοκαριστούν, οι χώρες εισαγωγής πρέπει να βρουν τρόπους να αντικαταστήσουν τις προμήθειες.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι ο αντίκτυπος του πολέμου στην παραγωγή σιτηρών θα μπορούσε να διπλασιάσει τις παγκόσμιες τιμές του σιταριού.
Αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει σοβαρά αρκετές χώρες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές σιτηρών από την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας.
Η Τουρκία και η Αίγυπτος λαμβάνουν σχεδόν το 70% των εισαγωγών σιταριού από τη Ρωσία και την Ουκρανία. Και η Ουκρανία είναι επίσης ο κύριος προμηθευτής καλαμποκιού στην Κίνα.
Ο διευθυντής του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος, Ντέιβιντ Μπίσλεϊ, δήλωσε στο BBC ότι η αύξηση των τιμών των τροφίμων λόγω της σύγκρουσης στην Ουκρανία θα μπορούσε να έχει καταστροφικές επιπτώσεις στις φτωχότερες χώρες του κόσμου.
«Ο Λίβανος προμηθεύεται περίπου το 50% των σιτηρών του από την Ουκρανία. Η Υεμένη, η Συρία, η Τυνησία, και θα μπορούσα να συνεχίσω, εξαρτώνται από την Ουκρανία ως προμηθευτή σιτηρών», σημείωσε.
«Έτσι (η Ρωσία και η Ουκρανία) θα μετατραπούν από σιτοβολώνας στο να πρέπει κυριολεκτικά να τους μοιράζουν ψωμί. Είναι απλώς μια απίστευτη αντιστροφή της πραγματικότητας», πρόσθεσε.
3. Μέταλλα
Η Ρωσία είναι ένας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές μετάλλων στον κόσμο που χρησιμοποιούνται σε κάθε είδους προϊόντα, από κουτιά αλουμινίου μέχρι σύρματα χαλκού και εξαρτήματα αυτοκινήτων.
Είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος εξαγωγέας αλουμινίου στον κόσμο και ένας από τους πέντε κορυφαίους παγκόσμιους παραγωγούς χάλυβα, νικελίου, παλλαδίου και χαλκού.
Η Ουκρανία είναι επίσης σημαντικός παραγωγός βιομηχανικών μετάλλων και κατέχει σημαντικό μερίδιο στις εξαγωγές παλλαδίου και πλατίνας.
Αυτό σημαίνει ότι, λόγω της εισβολής στην Ουκρανία, θα μπορούσαμε να δούμε αύξηση των τιμών για τα κονσερβοποιημένα προϊόντα και τα χάλκινα καλώδια.
«Έχουμε δει τις τιμές του αλουμινίου και του νικελίου να αυξάνονται κατά 30% από την αρχή του έτους και αυτό τελικά θα μετακυλιστεί στους καταναλωτές όταν αγοράζουν τα κουτιά αναψυκτικών τους από αλουμίνιο ή όταν κάνουν ανακαινίσεις στο σπίτι τους και χρειάζονται χαλκό για την καλωδίωσή τους - όλες αυτές οι τιμές συμβάλλουν στη συνολική πληθωριστική πίεση», δήλωσε στο BBC ο Matthew Chamberlain, διευθυντής του London Metal Exchange.
Η Ρωσία είναι επίσης ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός χρυσού στον κόσμο, μετά την Αυστραλία και την Κίνα. Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού, πέρυσι προμήθευσε 350 τόνους πολύτιμου μετάλλου.
Ο χρυσός έφτασε στο υψηλότερο σημείο του από τον Αύγουστο του 2020 στις αρχές Μαρτίου, διαπραγματευόμενος πάνω από 2.000 δολάρια ΗΠΑ ανά ουγγιά.
Αυτό οφείλεται στην εισροή κεφαλαίων από επενδυτές που αναζητούν ένα ασφαλές καταφύγιο σε περιόδους αβεβαιότητας της αγοράς.
Αλλά η τιμή άλλων μετάλλων εκτοξεύτηκε λόγω φόβων για διακοπές στην προσφορά από τη Ρωσία και την Ουκρανία.
Στις αρχές Μαρτίου, το νικέλιο - που χρησιμοποιείται σε μπαταρίες λιθίου-σιδήρου - αυξήθηκε κατά 76% και το παλλάδιο - που χρησιμοποιείται σε καταλυτικούς μετατροπείς στα αυτοκίνητα για τη μείωση των εκπομπών - έφτασε σε επίπεδα ρεκόρ, αναφέρει το Reuters.
Οποιαδήποτε διακοπή στην προμήθεια παλλαδίου, επισημαίνουν οι αναλυτές, θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα για τις αυτοκινητοβιομηχανίες.
«Η Ρωσία αντιπροσωπεύει το 38% της παγκόσμιας παραγωγής παλλαδίου. Δεδομένου ότι οι περικοπές στην προσφορά δεν μπορούν να αντισταθμιστούν αλλού, η αγορά κινδυνεύει να περιέλθει σε σημαντικό έλλειμμα προσφοράς», δήλωσε στο Business Insider ο Daniel Briesemann, στρατηγικός αναλυτής της Commerzbank.
4. Νέον
Η Ουκρανία είναι ένας από τους κύριους προμηθευτές καθαρών σπάνιων αερίων όπως το κρυπτό και το νέον, τα οποία είναι απαραίτητα για την κατασκευή ημιαγωγών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της TrendForce, η Ουκρανία αντιπροσωπεύει σχεδόν το 70% των παγκόσμιων εξαγωγών καθαρού αερίου νέον, το οποίο χρησιμοποιείται για τη δημιουργία λέιζερ που χαράσσουν μοτίβα σε ημιαγωγούς.
Και περισσότερο από το 90% του νέον που χρησιμοποιείται από τη βιομηχανία τσιπ των ΗΠΑ προέρχεται από την Ουκρανία.
Οποιαδήποτε διακοπή στον εφοδιασμό τους θα μπορούσε να επιδεινώσει την έλλειψη μικροτσίπ, η οποία ήταν ήδη ένα σημαντικό πρόβλημα το 2021.
«Επειδή η Ρωσία προμηθεύει περισσότερο από το 40% του παγκόσμιου παλλαδίου και η Ουκρανία παράγει το 70% του παγκόσμιου νέον, μπορούμε να αναμένουμε ότι η παγκόσμια έλλειψη τσιπ θα επιδεινωθεί εάν η στρατιωτική σύγκρουση συνεχιστεί», έγραψε ο Tim Uy της Moody's Analytics σε πρόσφατη έκθεσή του.
«Κατά τη διάρκεια του πολέμου του 2014-2015 στην Ουκρανία, οι τιμές του νέον αυξήθηκαν αρκετές φορές, γεγονός που υποδεικνύει πόσο σοβαρό μπορεί να είναι αυτό για τη βιομηχανία ημιαγωγών».
«Οι εταιρείες ημιαγωγών αντιπροσωπεύουν το 70% της συνολικής ζήτησης για νέον, καθώς αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της λιθογραφικής διαδικασίας για την κατασκευή τσιπ», πρόσθεσε.
