Ana María Díaz
Reprezantan Rezidan PNUD nan Repiblik Dominikèn
1ye jen an make kòmansman sezon siklòn Atlantik la, epi ane sa a, Inivèsite Eta Kolorado predi li pral pi entans pase mwayèn dènye deseni yo. Modèl klima yo ap chanje rapidman, epi rejyon nou an, ak tout kapital natirèl ak kiltirèl li—epi tou vilnerabilite egi li yo ak faktè risk li yo—fè fas a defi inik anfas evènman sa yo. Avèk kòmansman sezon sa a vini yon nouvo opòtinite pou ranfòse kapasite nou pou prevansyon, preparasyon, ak rekiperasyon nan direksyon rezistans.
Chanjman klimatik la entansifye fenomèn metewolojik yo, sa ki fè siklòn yo vin pi souvan, pi entans, epi devlope pi rapidman. Selon Òganizasyon Metewolojik Mondyal la, ant 1970 ak 2021, 11,778 dezas ki gen rapò ak move tan te rive, sa ki te lakòz 2 milyon lanmò. Nan sa yo, 90% te rive nan peyi an devlopman.
Anplis, dezas sa yo te lakòz 4.3 trilyon dola nan pèt ekonomik mondyal. Epi, byenke plis pase 60% nan pèt yo te fèt nan ekonomi devlope yo, yo te reprezante mwens pase 0.1% nan pwodwi domestik brit (PIB) peyi sa yo. Okontrè, nan peyi an devlopman yo, 7% nan dezas ki te lakòz pèt ekonomik yo te gen yon enpak ekivalan a plis pase 5% nan PIB a.
Sa a mete aksan sou kijan chanjman klimatik ogmante menas pou devlopman dirab, sa ki egzije pou nou chanje soti nan yon apwòch reyaktif pou ale nan yon apwòch proaktif ak oryante sou lavni pou rejyon an. Li pa sifi ankò pou reponn a ijans; nou dwe antisipe yo.
Nan PNUD, nou angaje nèt ale nan chanjman paradigme sa a epi nou fè aksyon proaktif youn nan pi gwo priyorite nou yo. Nou travay avèk gouvènman yo ak kominote yo pou devlope sistèm avètisman bonè ki solid, plan kontinjans efikas, ak mekanis finansman inovatè ki pèmèt aksyon anvan katastwòf frape. Sepandan, nou dwe rekonèt ke gen anpil bagay ki rete pou fèt: nou konnen travay ki devan nou an vaste epi li mande plis efò kolektif detèmine.
Rekiperasyon pa kòmanse apre yon katastwòf; li kòmanse lontan anvan. Pou yon rekiperasyon efikas, li bezwen planifikasyon davans, sistèm evalyasyon domaj ki solid, mekanis finansman ajil, ak sistèm siveyans, evalyasyon ak kominikasyon efikas avèk popilasyon an.
Men, anvan tout bagay, rekiperasyon an mande yon apwòch ki ale pi lwen pase rekonstriksyon fizik, yon apwòch ki bay priyorite a bezwen moun yo, patikilyèman reyaktivasyon mwayen sibzistans yo, sèvis piblik yo, ak twal sosyal la. Paske vrè rekiperasyon an mande transfòmasyon: transfòme vilnerabilite yo an rezistans, defi yo an opòtinite, ak sistèm frajil yo an sistèm solid ak adaptab.
Nan sans sa a, PNUD ap sipòte peyi nan rejyon an pou ranfòse jesyon pwosesis rekiperasyon yo epi pou redirije dinamik devlopman yo nan direksyon rezilyans. Objektif nou se travay avèk peyi yo pou asire ke pwosesis sa yo enklizif, dirab, epi sansib a divès bezwen popilasyon ki afekte yo, sitou moun ki pi vilnerab yo.
Se poutèt sa nou onore anpil pou nou rantre nan Repiblik Dominikèn, ak tout rejyon an, nan Premye Reyinyon Kowòdinasyon Rejyonal pou Sezon Siklòn 2025 la nan Amerik Santral ak Repiblik Dominikèn, ki te fèt semèn pase a epi ki te reyini 22 peyi nan Santo Domingo. Nou rekonèt tou peyi a pou l te pran Prezidans Pro Tempore Sant Kowòdinasyon pou Prevansyon Dezas nan Amerik Santral ak Repiblik Dominikèn (CEPREDENAC) epi nou rantre nan apèl la pou aksyon kowòdone.
PNUD a konfime angajman li pou sipòte efò sa yo atravè pwogram ak pwojè nan tout rejyon an. Nou konvenki ke se sèlman atravè yon apwòch kowòdone ak entegre nou ka bati rezilyans kominote nou yo bezwen epi merite a.
Ann bati ansanm yon chemen ki mennen nan yon rejyon ki pi fò, ki pi jis e ki pi rezistan, san kite pèsonn dèyè.
