Ingenieur Martín Meléndez, specialist in hydraulica bij INTEC, legt uit hoe stedelijke uitbreiding, terreinkenmerken en de omstandigheden van de regenwaterafvoer de waterophoping tijdens hevige regenbuien in de hoofdstad beïnvloeden
SANTO DOMINGO– De groei van gebouwen, de verharding van straten en parkeerterreinen, en de afname van groene zones hebben de manier waarop regenwater zich door Santo Domingo beweegt, veranderd. In deze stad blijven overstromingen tijdens hevige regenval verschillende wegen en wijken treffen.
Hoewel de Dominicaanse hoofdstad aan de Caribische Zee ligt, garandeert deze ligging geen gemakkelijke afvoer van regenwater. Integendeel, de geografische kenmerken van het gebied en de beperkingen van de infrastructuur belemmeren de afwatering in bepaalde gebieden.
Civiel ingenieur Martín Meléndez, specialist in hydraulica en professor aan het Technologisch Instituut van Santo Domingo (INTEC), legt uit dat stedelijke ontwikkeling het natuurlijke vermogen van de bodem om regenwater te absorberen steeds verder heeft verminderd.
Volgens de expert zorgt de aanleg van gebouwen, straten en parkeerterreinen voor een toename van ondoorlatende oppervlakken, waardoor er meer water naar de lager gelegen delen van de stad stroomt.
Deze situatie, in combinatie met de ontoereikende regenwaterafvoersystemen, kan ertoe leiden dat straten en lanen te maken krijgen met hoeveelheden water die hun afvoercapaciteit overschrijden.

De specialist noemt vier factoren die de terugkerende overstromingen verklaren: de terreinconfiguratie, de moeilijkheden bij het afvoeren van water naar zee, de beperkingen van de afwatering en de toenemende ondoorlaatbaarheid van stedelijke oppervlakken.
Meer constructie en minder ruimte voor waterabsorptie
Een van de meest ingrijpende veranderingen die Santo Domingo heeft ondergaan, betreft de transformatie van het natuurlijke landschap.
De uitbreiding van vastgoedprojecten, de aanleg van wegen en de bouw van parkeerterreinen hebben het ondoorlatende oppervlak vergroot, waardoor er minder ruimte is voor regenwater om in de grond te sijpelen.
Meléndez legt uit dat de stad is gelegen op koraalkalksteenformaties met karstkenmerken, waarvan het infiltratievermogen historisch gezien een belangrijke rol heeft gespeeld in het gedrag van het water.
Hij betoogt echter dat de verharding van straten, parkeerterreinen en openbare ruimtes, samen met de afname van groene zones, het natuurlijke vermogen van de bodem om regenwater te absorberen heeft verminderd.
Daardoor wordt een groter deel van de regenval oppervlaktewater dat naar lager gelegen gebieden stroomt.
Dit fenomeen is vooral belangrijk in het licht van de groei in de vastgoedsector, omdat nieuwe gebouwen oplossingen vereisen die een goede beheersing van regenwater mogelijk maken.
Tot wel 80% van Santo Domingo beschikt niet over een formeel afwateringssysteem voor regenwater
Naast de stedelijke transformatie is er een van de belangrijkste structurele beperkingen van de hoofdstad: de ontoereikende dekking van de regenwaterafvoer.
Volgens schattingen van Meléndez beschikt slechts 20% tot 30% van het stedelijk gebied van Santo Domingo over een formeel rioleringssysteem voor regenwater.
Dit betekent dat ongeveer 70% tot 80% van het gebied afhankelijk is van filterputten, puntwaterzuiveringsinstallaties of oppervlaktewaterafvoer.
De ingenieur stelt dat de stad geen uitgebreid macro-afwateringsnetwerk heeft dat grote hoeveelheden water kan verwerken tijdens extreme regenval.
Het gevolg hiervan is dat veel straten en lanen tijdens stortbuien als geïmproviseerde kanalen fungeren.
De specialist wijst er bovendien op dat vast afval, plastic en sediment dat door de regen wordt meegevoerd, de opvangroosters binnen enkele minuten kunnen verstoppen, waardoor de afvoercapaciteit afneemt.
Een bijkomende moeilijkheid is dat een deel van de infrastructuur is ontworpen met hydrologische parameters uit de 20e eeuw. Daarom wordt het noodzakelijk geacht de technische criteria aan te passen aan de waterafvoer die gepaard gaat met hevige regenval.
Geografie heeft ook invloed op overstromingen
Een ander element dat de waterophoping verklaart, houdt verband met de topografische configuratie van Santo Domingo.
Volgens Meléndez ligt de stad op een systeem van koraalkalkstenen terrassen die niet gelijkmatig aflopen naar de kust.
In bepaalde gebieden, waaronder de omgeving van de Malecón en de kliffen, ligt de kustlijn hoger dan sommige wegen in het binnenland, zoals bijvoorbeeld in de buurt van de Independencia Avenue.
Deze situatie creëert depressies waar water vast komt te zitten en geen voldoende helling vindt om op natuurlijke wijze naar de zee te stromen.
Dit fenomeen staat technisch bekend als het badkuipeffect en helpt te verklaren waarom sommige wegen na hevige regenval onder water blijven staan.
De zee maakt het niet altijd makkelijk om uit het water te komen
Hoewel Santo Domingo aan de Caribische Zee grenst, kan het zeeniveau in sommige gevallen de werking van de riolering belemmeren.
Tijdens stormen en cyclonen kan de stijging van de zeespiegel het hoogteverschil verkleinen dat nodig is om water naar de kust af te voeren.
Meléndez legt uit dat, wanneer de uitlaten van de systemen onder water komen te staan, het zogenaamde terugstroomeffect kan optreden, waardoor de afvoersnelheid afneemt en er zelfs een terugstroom kan ontstaan als er geen beschermingsmechanismen aanwezig zijn.
De nabijheid van de oceaan neemt dus niet de problemen weg waarmee de hoofdstad te kampen heeft bij het beheersen van de regenval.
Nieuwe vastgoedprojecten zouden hun eigen regenwater moeten opvangen
regelgeving een nul-hydrologische impact voor nieuwe vastgoedprojecten garandeert.
Volgens Meléndez zou deze regelgeving elk project in staat stellen om zijn eigen regenwater te beheren, waardoor een toename van de hoeveelheid afvoerwater die op straat terechtkomt, wordt voorkomen.
Het voorstel houdt in dat afwateringsoplossingen al in de planning en het ontwerp van gebouwen worden geïntegreerd, in plaats van uitsluitend te vertrouwen op openbare infrastructuur.
De INTEC-professor beveelt eveneens aan om duurzame stedelijke afwateringssystemen te integreren door middel van waterdoorlatende bestrating, regenwatertuinen, groene sloten en infiltratiegreppels.
Deze alternatieven zouden helpen om een deel van de natuurlijke absorptiecapaciteit van het gebied te herstellen en de druk op de conventionele netwerken te verlichten.
De toepassing ervan moet echter wel rekening houden met de kenmerken van het terrein en technische studies die de infiltratieomstandigheden van elk gebied bepalen.
Welke infrastructuurprojecten heeft Santo Domingo nodig om overstromingen aan te pakken?
Naast de maatregelen die nieuwe vastgoedprojecten kunnen nemen, is Meléndez van mening dat een alomvattende strategie nodig is om het beheer van regenwater te verbeteren.
Een van de belangrijkste aanbevelingen is de ontwikkeling van een masterplan voor de afvoer van regenwater, waarin kwetsbare gebieden worden geïdentificeerd, de bestaande infrastructuur wordt geëvalueerd en prioriteiten voor interventies worden vastgesteld.
Het voorstel omvat tevens de geleidelijke aanleg van grote opvangbassins voor regenwater, de scheiding van riolerings- en regenwaterafvoersystemen, en de installatie van ondergrondse regenwaterreservoirs op cruciale punten.
Deze reservoirs zouden de tijdelijke opslag van overtollig water tijdens stortbuien mogelijk maken, evenals de gecontroleerde afvoer ervan wanneer de intensiteit van de regen afneemt.
De specialist acht het eveneens belangrijk om bestaande netwerken te onderhouden en de technische criteria die worden gebruikt bij het ontwerpen van nieuwe infrastructuren te actualiseren.
In zijn analyse betoogt Meléndez dat de oplossingen niet beperkt moeten blijven tot het reinigen van rioolputten of tot eenmalige ingrepen na elke regenbui, maar dat er juist een alomvattende hydraulische planning nodig is.
De uitdaging om een stad te bouwen met een betere afwatering
Volgens de INTEC-professor hangen overstromingen niet alleen af van de intensiteit van de regenval, maar ook van de omstandigheden van het gebied en het vermogen van steden om water op te vangen, te kanaliseren en af te voeren.
In die zin vormt de stedelijke groei een uitdaging voor de planning van Santo Domingo, met name in gebieden waar de uitbreiding van de bebouwing niet gepaard is gegaan met adequate afwateringssystemen.
De specialist stelt daarom voor om hydraulische werken, het herstel van doorlatende ruimtes en nieuwe eisen voor vastgoedontwikkelingen te combineren.
De uitdaging is ervoor te zorgen dat de uitbreiding van de hoofdstad gepaard gaat met een infrastructuur die regenwater kan beheersen, waardoor de straten, woningen en commerciële gebouwen minder kwetsbaar worden voor overstromingen.
Mogelijk bent u geïnteresseerd in:
- MIVHED wil 210 supervisors opleiden om toezicht te houden op particuliere bouwprojecten in de Dominicaanse Republiek
- Architect Edgar Martinez waarschuwt voor de risico's van het bewaren van gastanks in woningen
- Meer dan 4300 waterinfrastructuurprojecten en onderwijsinstellingen worden geëvalueerd om de risico's op rampen in het Caribisch gebied te verminderen


