Η έρευνα στη Δομινικανή Δημοκρατία αλλάζει προσανατολισμό: από την απλή συλλογή και τελική διάθεση προς τη βιομηχανική αξιοποίηση των μακροφυκών ως ενεργειακής πρώτης ύλης
ΣΑΝΤΟ ΝΤΟΜΙΝΓΚΟ. – Ενώ οι τουριστικές αρχές ενισχύουν την ικανότητα ανταπόκρισής τους στην μαζική άφιξη του σαργάσου στις ακτές της Δομινικανής Δημοκρατίας, μια ομάδα ερευνητών από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο του Σάντο Ντομίνγκο (INTEC) εργάζεται πάνω σε μια πιο φιλόδοξη λύση: τη μετατροπή των μακροφυκών σε πηγή ενέργειας και βιομηχανικών πρώτων υλών.
Τον Μάιο του 2026, η Εθνική Αρχή Ναυτιλιακών Υποθέσεων (ANAMAR) συνέχισε να εκδίδει δελτία επιτήρησης και προβλέψεις τροχιάς για τις μάζες των φυκιών που κινούνται προς τα ύδατα της Δομινικανής Δημοκρατίας, γεγονός που αποδεικνύει ένα φαινόμενο που αποτελεί ήδη μέρος της περιβαλλοντικής και οικονομικής πραγματικότητας της περιοχής της Καραϊβικής.
Σύμφωνα με την INTEC τον Απρίλιο του 2026, ερευνητές του πανεπιστημίου, σε συνεργασία με τις εταιρείες Algaltek (Ελβετία) και CADE Soluciones (Ισπανία), ανέπτυξαν μια τεχνολογία βασισμένη στην υδροθερμική αεριοποίηση, ικανή να μετατρέψει το σαργάσσο σε αέρια σύνθεσης με ενεργειακό δυναμικό, επιτρέποντας παράλληλα τον διαχωρισμό του αρσενικού που συσσωρεύεται από τη θαλάσσια βιομάζα.
Η έρευνα αναπτύχθηκε με χρηματοδότηση από την Διαμερικανική Τράπεζα Ανάπτυξης (IDB) και αποτελεί μέρος των προσπαθειών για την εξεύρεση παραγωγικών χρήσεων για μια πρώτη ύλη που μέχρι στιγμής έχει αντιμετωπιστεί κυρίως ως περιβαλλοντικό απόβλητο.
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσε η INTEC, η διαδικασία εκμεταλλεύεται ένα από τα πιο απαιτητικά χαρακτηριστικά του σαργάσου: την υψηλή περιεκτικότητά του σε υγρασία, σχεδόν 88%. Αντί να απαιτεί προξήρανση, η τεχνολογία χρησιμοποιεί αυτήν την υγρασία ως μέρος της διαδικασίας μετασχηματισμού, μειώνοντας το λειτουργικό κόστος και αυξάνοντας τη βιωσιμότητά του για βιομηχανικές εφαρμογές.
Για τους ερευνητές, μία από τις κύριες προόδους έγκειται στην εξάλειψη ή τη μείωση του αρσενικού, ενός στοιχείου που ιστορικά έχει περιορίσει την ευρεία χρήση του σαργάσου σε τομείς όπως η γεωργία, η παραγωγή ενέργειας και η κατασκευή υλικών.
Μόλις αφαιρεθεί αυτός ο ρύπος, η βιομάζα μπορεί να παράγει προϊόντα με υψηλότερη προστιθέμενη αξία και χαμηλότερους περιβαλλοντικούς κινδύνους. Η σημασία αυτών των εξελίξεων γίνεται καλύτερα κατανοητή παρατηρώντας την πρόσφατη εξέλιξη του φαινομένου.
Το Εργαστήριο Οπτικής Ωκεανογραφίας στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα (USF), που θεωρείται μία από τις κύριες επιστημονικές αναφορές για την παρακολούθηση του σαργάσου στον Ατλαντικό, έχει τεκμηριώσει από το 2011 την επιμονή της λεγόμενης Μεγάλης Ζώνης Σαργάσου του Ατλαντικού, μιας γιγαντιαίας συσσώρευσης μακροφυκών που εκτείνεται σε όλο τον τροπικό Ατλαντικό Ωκεανό και τροφοδοτεί τις εισροές που επηρεάζουν την Καραϊβική, τον Κόλπο του Μεξικού και μέρος των ακτών του Ατλαντικού της Αμερικής.
Οι αναλύσεις του USF έδειξαν ότι το φαινόμενο σταμάτησε να συμπεριφέρεται ως σποραδικό γεγονός και έγινε ένα επαναλαμβανόμενο σύστημα, με εποχιακές διακυμάνσεις, αλλά με συνεχή παρουσία σε μεγάλη κλίμακα.
Αυτή η τάση έχει οδηγήσει πολλούς ερευνητές να πιστεύουν ότι οι χώρες της Καραϊβικής θα πρέπει να προετοιμαστούν να ζήσουν με το σαργάσο για τις επόμενες δεκαετίες, αντί να περιμένουν να εξαφανιστεί το πρόβλημα φυσικά.
Στη Δομινικανή Δημοκρατία, αυτή η πραγματικότητα αντικατοπτρίστηκε για άλλη μια φορά τον περασμένο Μάιο. Δελτία που εξέδωσε η ANAMAR προειδοποίησαν για την παρουσία και την κίνηση φυκιών σαργάσου προς το εθνικό θαλάσσιο περιβάλλον, ενώ ορατές συσσωρεύσεις φυκιών καταγράφηκαν σε διάφορες παράκτιες περιοχές.
Η συνεχής παρακολούθηση έχει γίνει βασικό εργαλείο για τον σχεδιασμό επιχειρήσεων καθαρισμού και για τη λήψη αποφάσεων σε ευάλωτους τουριστικούς προορισμούς.
Άμεση αντιμετώπιση
Πρόσφατα, το Υπουργείο Τουρισμού, με επικεφαλής τον Ντέιβιντ Κολάντο, παρέδωσε εξοπλισμό για την ενίσχυση των προσπαθειών περιορισμού και καθαρισμού σε τουριστικές περιοχές. Ωστόσο, ο ίδιος ο υπουργός έχει παραδεχτεί δημόσια ότι η Καραϊβική εξακολουθεί να μην έχει βρει μια οριστική λύση στο φαινόμενο, γεγονός που έχει ωθήσει την αναζήτηση επιστημονικών και τεχνολογικών εναλλακτικών λύσεων.
Ακριβώς σε αυτό το σημείο εισάγεται η πρόταση της INTEC, η οποία, αντί να επικεντρώνεται στην απομάκρυνση του σαργάσου από τις παραλίες, θέτει ένα διαφορετικό ερώτημα: τι να κάνουμε με τα εκατομμύρια τόνους βιομάζας που φτάνουν κάθε χρόνο στις ακτές της Καραϊβικής.
Το πανεπιστήμιο έχει επίσης σημειώσει πρόοδο σε άλλους τομείς έρευνας που σχετίζονται με την αξιοποίηση του σαργάσου. Τον Μάιο του 2016, οι ερευνητές του INTEC δημοσίευσαν αποτελέσματα σχετικά με τη χρήση αυτού του μακροφύκους ως βιολίπασμα σε καλλιέργειες τομάτας, διαπιστώνοντας βελτιώσεις στη διαθεσιμότητα θρεπτικών συστατικών στο έδαφος χωρίς να ανιχνεύσουν ανησυχητικά επίπεδα αρσενικού, καδμίου ή μολύβδου στους δοκιμασμένους καρπούς.
Αυτά τα αποτελέσματα υποδεικνύουν μια ολοένα και ευρύτερη προσέγγιση στην οποία το σαργάσο δεν θεωρείται πλέον αποκλειστικά ως απειλή αλλά ως πιθανός πόρος.
Ο συνδυασμός επιστημονικής παρακολούθησης, επιχειρησιακής ικανότητας αντίδρασης και τεχνολογικής ανάπτυξης φαίνεται να είναι η πιο πολλά υποσχόμενη στρατηγική για την αντιμετώπιση ενός φαινομένου του οποίου το μέγεθος συνεχίζει να αυξάνεται.
Ενώ το ANAMAR συνεχίζει να παρακολουθεί τις μάζες που πλησιάζουν τις ακτές της Δομινικανής Δημοκρατίας και το USF παρακολουθεί την εξέλιξη της ζώνης του Ατλαντικού από το διάστημα, οι ερευνητές της Δομινικανής Δημοκρατίας προσπαθούν να μετατρέψουν μία από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές προκλήσεις της Καραϊβικής σε ευκαιρία για καινοτομία, ενέργεια και παραγωγική ανάπτυξη.
Προτεινόμενα αναγνώσματα:
